'Hey, goed werk gisteren! Zou jij soms voor mij'

Complimentjes zijn kleine shots heroïne. Je kunt er in één klap iemands humeur mee opkrikken. Maar zet je de spuit verkeerd, of is-ie slecht gedoseerd, dan is het ook direct helemaal mis. Gevaarlijk spul dus, lovende woorden. Tips voor de dealer.

1Meen het. Niks zo giftig als een vals compliment. Denk jezelf geen bovenmenselijke acteerkwaliteiten toe, vrijwel iedereen heeft er antennes voor. „Wat een aparte jurk! Hij kleedt zo slank af!” Die kan dus naar het Leger des Heils. Wees vooral voorzichtig met valse complimenten als er concurrentie in het spel is. „Héééééy, wat een goede presentatie! Nee hoor, je stotterde helemáál niet.” Terwijl zij weet dat jij op haar functie aast. Zeg dan liever: „Ik ben stikjaloers op je, en na die presentatie helemaal.”

Bedenk dat een compliment niet altijd hoeft te gaan over wat iemand doet. Je kunt ook iemands vriendelijkheid, vertrouwen of vrijgevigheid loven. Het beste werkt om een compliment te geven over iets onverwachts. Natuurlijk kookt je vriend die professioneel kok is altijd heerlijk, dat weet hij nou wel. Complimenteer hem eens met zijn gastvrijheid, of zijn mooie verhalen.

2Stop op tijd. Een compliment is een halve waarheid. Natuurlijk is er wat aan te merken op dat rapport, die zwemprestatie, dat nagerecht, die jurk. Maar wie heeft er om een complete evaluatie gevraagd? Zeg gewoon wat je goed vond, en stop dan.

3Wees precies genoeg. „Stond er mooi in”, is op deze redactie het meest dubieuze compliment voor een artikel. Want wat betekent het in vredesnaam? Saai, maar informatief? Leuke kop? Niet te lezen, maar gered door de foto? Voeg daarom genoeg detail toe aan je compliment. Zeg: „Mooi stuk, wat een originele invalshoek.” Zeg: „Leuk kapsel, vooral die korte pony staat je erg goed.” Zeg: „Mooie bril hoor, zo chique.”

Maar wordt niet té gedetailleerd. Dat werkt bevreemdend. Of erger nog: dat doet afbreuk aan je compliment. „Wat een ontzettend leuke voering in je jas!” Hmmm. „Ik vond die paragraaf waarin je de trends in de koelversmarkt beschreef héél pakkend.” Nee, dat werkt niet.

4Niet flirten. „Wat een prachtige benen heb je toch.” Dat wil ik wel van mijn geliefde en mijn vrienden horen. Maar niet van mijn collega’s. En zeker niet van mijn baas. Een compliment voelt al snel grensoverschrijdend, zeker als degene die ze uitdeelt de leiding heeft. Pas dus als chef op met woorden als: „Wat een mooie hakken” of „Lekker aan je biceps gewerkt?” Op een slechte dag rent de ontvanger zó naar de vertrouwenspersoon. Geef nooit complimenten terwijl je voorovergebogen over je bureau in iemands ogen staart. En al helemaal nooit terwijl je achter iemand staat met een hand op de schouder. Dat heet intimidatie.

5Geschiedenis. Hou een beetje in de gaten welke complimenten je aan wie geeft. Iemand altijd complimenteren met zijn keurige notulen wordt al snel een beetje vervelend. Sterker nog: is het kritiek? Is de rest van het werk soms zo slordig? Wat bedóél je? Varieer dus.

6Timing, timing. Is iemand een tikje somber, dan kan een welgemeend complimentje wonderen doen. Maar niet elke gemoedstoestand is ontvankelijk voor lovende woorden. Aan zwaar gedeprimeerde mensen is een compliment niet besteed. Aan gestreste mensen ook niet. Als de ontvanger uitbundig of melig is, bespaar je dan ook de moeite. Je woorden zijn parels voor de zwijnen. Stampt de ontvanger boos door de gang, wacht dan even tot de woede gekoeld is. Doe dat zeker als de woede voor jou is bedoeld. Dan boomerangt het compliment als een verwijt terug. “Dus jij vindt dat ik dat rapport dat jij had moeten maken goed heb geschreven? Bedankt.”

7Misbruik complimenten niet. „Hey, goed werk gisteren! Zou jij soms voor mij…” Gebruik twee keer deze constructie, en bij de derde keer ben je ongeloofwaardig en rent de ontvanger weg zodra je begint. Een compliment is een compliment, geen manier om iemand aan het werk te krijgen. Het werkt natuurlijk wel zo dat je harder werkt voor degene die je overlaadt met (gemeende) complimentjes. Maar het moet niet te doorzichtig worden. Hou die twee dingen gescheiden door er minstens een uur tussen te laten.

8Ontvang ze goed. Kun je goed complimentjes uitdelen? Kijk eens of je ze ook goed kunt ontvangen. Relativeer jezelf niet, dan lijkt het alsof je de smaak van de complimentgever niet waardeert. Dus niet: „Ach, ja, het was maar een afdankertje / haastklus / puur geluk.” Zeg: „Dank je, wat leuk dat je dat zegt!” En verder niks.