Plukken van andermans vruchten

Pluk zelf fruit, kruiden, groenten of bloemen. Op boerenerven en in privétuinen kunnen bezoekers – tegen betaling – hun slag slaan.

PYO staat er, op een bordje aan een Engelse landweg. Een code voor kenners, die onmiddellijk hun auto de berm indrijven, een mand uit de kofferbak vissen en het veld induiken. Want PYO betekent Pick Your Own. Pluk je eigen oogst aan fruit, kruiden, groenten of bloemen. PYO STRAWBS of PYO TOMS & CUKES zijn nog cryptischer teksten, maar juist ter verduidelijking bedoeld: daar kun je terecht voor aardbeien, of voor tomaten en komkommers. Afgerekend wordt er in de boerenkeuken of aan een kraampje met weegschaal plus honesty box, een onbewaakte geldkist. Teler blij, u blij en stel dat u kinderen mee heeft, wordt het hun in één klap duidelijk dat bosbessen en babymeloentjes niet in de supermarkt groeien én dat je er iets voor moet doen om ze te bemachtigen.

PYO waaide over naar hier. Wij spreken over ‘pluktuin’. Meestal betreft het een boerenerf of privétuin, soms een volkstuincomplex. U kunt er doorgaans tegen een sympathieke vergoeding bloemen of fruit bemachtigen. Niet altijd is het de bedoeling dat u geheel naar eigen believen oogst uit bed of border vist: soms heeft een tuincommissie dat al voor u gedaan en staat de boel netjes klaar. De prijs wordt bepaald door het gewicht (bij fruit en groente) of door volume of steeldikte (bij bloemen). Overigens moeten tuinbezitters die hun domein openstellen voor het publiek alert blijven, want ook als hun lustoord nadrukkelijk géén pluktuin is, denken sommige bezoekers hun slag te kunnen slaan. Dikwijls niet kwaadaardig bedoeld, maar misschien wel catastrofaal voor die unieke paarse framboos.

Plukzin

Voordat u vol plukzin alle provinciën afrijdt: via de website pluktuinen.nl is snel te achterhalen of en waar er bij u in de buurt een pluktuin te vinden is. Vanuit de grote steden zijn ze dikwijls al binnen zo’n 25 km bereikbaar. Vanuit mijn Noord-Groningse stee moet ik voor de meest nabij gelegen pluktuin verder op pad, maar dan beland ik ook in de oase van tuinclub De Groene Passie, in het stille wierdedorp Eenum. Pluktuin-clublid Ria Wierenga: „De tuin bestaat sinds 2009. We telen in twaalf borders met vaste planten, aangevuld met eenjarigen die we inzaaien op leeggekomen plekken. Dat levert de hele zomer boeketten op. We selecteren onze bloemen op een belangrijk criterium: ze moeten ten minste een week goed blijven op de vaas.”

Enthousiast noemt ze „een kleine greep” uit het assortiment: Acanthus mollis, Aconitums, Herfstanemonen, Asters, Astrantia, Catananche, Cephalaria gigantea, Delphiniums, Echinaceas, Eupatoriums, Gaura’s, Geraniums, Heleniums, Kitaibelia, Knautia, Lathyrus, Ligularia’s, Phlomis, Phloxen, Rudbeckia’s, Salvia’s, Scabiosa’s, Sedums, Succisa, Telekia, Thalictrums, Tricyrtis, Verbascums en diverse Veronicastrum- en Veronicasoorten. Samengevat: ongelooflijk veel variatie in formaat, structuur, kleur en geur.

Mevrouw Hetty Hondeveld in Markelo (Ov.) is veel langer open, tot eind september. „Ik doe het voor de aardigheid. Weet je dat sommige mensen nog nooit zelf een boeket hebben geplukt? Hier kan dat elke dag. Een boeket kost tussen de 4 en 8 euro. Ik stel wel een maximum van twee boeketten per persoon, want er kwam eens een trouwgezelschap langs dat alles meenam. Toen restte er niets voor mijn andere klanten. Bezoekers knippen zelf van mijn 25 plantensoorten. Wat en hoeveel is afhankelijk van het weer; bij een hittegolf is er minder keus.”

Op Texel, nabij Oudeschild, verkoopt de familie Boersen veel fruit uit hun zelfpluktuin, uiteraard seizoensafhankelijk: in augustus en september zijn dat blauwe bessen, frambozen en bramen. Trudy Boersen: „Vergeet de aardbeien niet! Die verkopen we tot aan de herfstvakantie, want we telen hier doordragers, zoals het ras ‘Elan’. In de aardbeien zijn mijn man en ik eigenlijk begonnen. Als echte Texelaars van boerenafkomst kochten we een stuk land, begonnen te telen en verkochten een deel van de opbrengst aan de weg. Dat liep direct als een tierelier, we konden het plukken gewoon niet aan. Mensen stonden al met een bakje in hun hand te wachten. Tot eentje riep: ‘Wacht, zal ik zelf even wat verzamelen?’

Klanten zijn altijd opgetogen, want oogsten is leuk, zegt Boersen. „Nu hebben we een winkel en serveren we ook koffie met vruchtentaart. Verkoop met een stalletje aan de weg, wat iedereen zo pittoresk vindt, wordt helaas steeds lastiger, zelfs hier op Texel. Van een vriendin is laatst de geldkist, de hele oogst én de verkooptafel meegenomen. Dan denk ik, hoe zielig zijn we? Maar bij ons rekent men af in de winkel en dat gaat probleemloos.”