Insiderspanel: doet D66 er goed aan de SP als coalitiepartner uit te sluiten?

Pechtold en Roemen tijdens een debat in de Tweede Kamer over de val van het kabinet. Foto Hollandse Hoogte / Maarten Hartman

De SP uitsluiten zou een strategisch slimme zet tegenover de VVD kunnen zijn, omdat D66 gezien de stand in de peilingen onmisbaar lijkt voor een toekomstige coalitie. Hoe denkt ons panel van politieke insiders daarover?

Een pool van 46 politieke insiders krijgt tweewekelijks vragen over de campagne. Deze vraag is door 38 van hen beantwoord.

“Het zou interessant zijn als D66 en CDA dat samen doen. Roemer kan dan alleen nog maar met PvdA en VVD een meerderheid vormen, redelijk ondenkbaar. Op deze manier zouden D66 en CDA Rutte kunnen dwingen ook kleur te bekennen. Als hij dat niet doet, loopt de VVD electorale risico’s. D66 en CDA worden in een zetel gedragen naar een nieuw kabinet.” Oud-politicus met liberale roots

“De denkfout van D66 (en vele anderen) is dat een partij zou zijn zoals zij zich voordoet. Schijn die bedriegt, want een partij is zoals zij zich uiteindelijk gedraagt in de coalitie.” Een politicoloog

“Het is kortetermijnpolitiek. Het keert zich in coalitieonderhandelingen tegen je. Je beperkt namelijk je speelruimte.” Insider van CDA-huize

“Door z’n neus op te halen voor de SP, zou Pechtold het beeld van D66 als elitaire Eurofielenclub volmaken. Ik kan me niet voorstellen dat dat electoraal profijtelijk is. Geloof ook niet dat socialistenhaters uit de VVD-achterban dan naar D66 zullen uitwijken.” Politiek strateeg uit confessionele hoek

“Ja nu meteen. Voorkomt zetelverlies door strategische overloop naar VVD. D66 scoort traditioneel altijd slechter bij verkiezingen dan in de peilingen.” Oud-minister onder Balkenende

Een ruime meerderheid van de insiders vindt dat D66 de socialisten niet expliciet moet uitzonderen als toekomstige regeringspartner. De redenen van de tegenstanders zijn deels moreel. “Het is onverantwoord om op strategische gronden een grote democratische partij uit te sluiten” en “het getuigt van weinig respect naar de kiezer”, zeggen ze. De meeste redenen zijn strategisch: “Uitsluiten om tactische redenen stellen kiezers niet op prijs”; “het past niet bij D66”; en “hou je opties open” in Nederland coalitieland.

Enkelen wijzen erop dat D66-leider Pechtold onder meer via NRC Handelsblad al voldoende duidelijk heeft gemaakt “dat de SP zo ongeveer zijn programma moet herschrijven voor er samenwerking mogelijk is”, zo stelt een insider.

De teneur bij de ruim 20 procent van de insiders die voor uitsluiting is, is dat de partij VVD-kiezers kan lokken. Opvallend is dat er ook insiders tussen zitten met een D66-achtergrond. “Pechtold kan de kiezer duidelijk maken dat het niet nodig is om Roemer uit het torentje te houden.” Iemand anders zegt: D66 kan het verkopen als ‘duidelijkheid aan de kiezer geven’.