Column

Een hand van de agent

Wat wit privilege is? Deze week ontvouwde zich een perfect voorbeeld. Omdat je niet wilt dat demonstranten voorafgaand aan de intocht van Sinterklaas gebruik maken van hun recht om te demonstreren, besluit je de snelweg te blokkeren. Eerder in de week liet het OM een aankondiging voor een soortgelijke actie op de Afsluitdijk nog verwijderen, wegens opruiing. Maar dat kan je niets schelen. Je haalt de bussen met demonstranten in, drukt flink op de rem en dwingt hen zo te stoppen. Je neemt een groot veiligheidsrisico, er is blikschade. Als de politie komt, krijg je een hand. Er wordt wat gelachen, wat gepraat. Het blokkeren van een snelweg is strafbaar, maar niemand krijgt een boete of wordt aangehouden. Mission accomplished. Lekker naar huis, stamppot eten ofzo.

De dagen erna krijg je heel veel begrip.

Van de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken Raymond Knops bijvoorbeeld, meteen de volgende dag. Op de bank bij WNL Op Zondag toont hij niet alleen begrip voor je inhoudelijke standpunt; Zwarte Piet blijft bij hem zwart. „Een traditie die we wat mij betreft gewoon, dat blijf ik tenminste doen, in stand houden.” Hij toont ook begrip voor je illegale, mogelijk strafbare actie. Kijk, een snelweg blokkeren, dat doe je normaal niet. Dat kan de staatssecretaris ook niet goedkeuren. „Tegelijkertijd, ik snap de emotie.”

Je spuugde op de wet. Er wordt nog net niet voor je geklapt. Dat heet wit privilege

Mark Rutte, premier van alle Nederlanders, geeft je ook wat zelfvertrouwen. Hij spreekt zich er even na je blokkade al fel over uit, voor de microfoon van RTV Noord. Zijn woorden richten zich natuurlijk niet op degenen die mensen intimideerden, de rechtsstaat ondermijnden door een demonstratie tegen te houden en daarmee mensen de mond te snoeren. Nee, zijn verontwaardiging richt zich op de mensen die zich aan de wet hielden en een vergunning hadden aangevraagd om hun mening te verkondigen waar en wanneer zij dat willen, omdat Nederland het land is waar we veel belang hechten aan vrijheid van meningsuiting. Onder zijn vorige kabinet werd de participatieverklaring voor nieuwkomers ingevoerd, want die nieuwelingen, die wisten niets van onze rechten, plichten en fundamentele waarden. Dat jij met je blokkade juist aantoonde niks te weten van wat ons Nederland maakt, dat vindt de premier het vermelden niet waard. „Het is een mooie traditie, het is een kinderfeest. En dat moet het ook blijven. Dus laten we met elkaar een beetje normaal doen.”

Er worden Kamervragen gesteld over je actie. De minister voor Binnenlandse Zaken, Kajsa Ollongren, vindt het betreurenswaardig dat je blokkade die demonstratie verhinderde. Maar ze vraagt ook om begrip, ook voor jouw standpunt. Alsof dit een debat is, en het blokkeren van de snelweg een argument. Ollongren is blij dat de intocht zonder problemen is verlopen. „Daar ging het uiteindelijk om. Misschien is dat wel het allerbelangrijkste.” Kijk aan, en daar heb jij je dus voor ingezet.

Het blokkeren van een snelweg is strafbaar. Het OM start dan ook strafrechtelijk onderzoek, op basis van de uitkomsten daarvan zal het bepalen of er ook een strafrechtelijk gevolg aan komt. De officier van justitie vertelde de NOS dat er maximaal negen jaar gevangenisstraf staat op „het versperren van een weg, waardoor gevaar voor het verkeer ontstaat”. Maar je wordt meteen door hem gerustgesteld. Van een gevangenisstraf zal, volgens hem, „op zich geen sprake zijn”.

Je hebt anderen een fundamenteel recht ontnomen. Je bent ingegaan tegen alles wat Nederland tot Nederland maakt. Je spuugde op de wet. En er wordt nog net niet voor je geklapt. Dat, beste lezer, heet wit privilege.

Lamyae Aharouay is freelance journalist en presenteert de podcast NRC Haagse Zaken.