Het gaat om de formatie, gekkie

Europa en de zorg? De economie of de begroting? Wat is het verkiezingsthema dit jaar? It’s the formatie, stupid! Het eerste verkiezingsdebat van de NOS heeft duidelijkheid geschapen over het belangrijkste thema van deze verkiezingen. Vergeet het gratis water van GroenLinks of Rutte die strooit met euro’s. De grote thema’s komen dit jaar pas op 13 september aan bod – tijdens de formatie. De dag na de verkiezingen moet de politiek laten zien of het nog in staat is samen te werken.

Het moment dat het over de formatie ging, was het enige moment dat er enige emotie en passie te voelen was tijdens het politiek café op Nederland 1. En belangrijker: er was een duidelijke intentie om samen te werken, met aan de linkerkant de PvdA en Groenlinks, aan de rechterkant D66 en het CDA en in het midden Arie Slob.

Als het geluid van de bassende stem van suikeroom Roemer, de muziek van pianoleraar Rutte en het irritante gejengel van neefje Wilders afwezig is, blijkt het feest van de democratie best een gezellig familiegebeuren te zijn.

Je vraagt je bijna af waarom er überhaupt gekozen is voor verkiezingen. De uitslag van 2010 was nog vers, er waren nog zichtbare en werkende meerderheden te vinden en de belangrijkste thema’s als de pensioenen, Europa en de zorg komen niet aan bod in verkiezingsprogramma’s of debatten. Het was een politieke afrekening van de oppositie, met een ongewis resultaat.

Over een paar dagen start de ellende weer. Dan doen we met z’n allen weer net alsof het tussen Rutte óf Roemer gaat. Met als gevolg dat het Rutte én Roemer lijkt te worden. De partijen gaan langzaamaan in de peilingen samen richting een meerderheid. Resultaat daarvan zou zijn dat deze partijen zich mogelijk verplicht voelen samen te werken omdat er geen alternatief is.

Zeker als het CDA zo hard verliest als het er nu uitziet. Deze week hoorde ik van een CDA-topper dat het magische getal van het CDA zestien is. Bij zestien zetels of meer willen ze nog eenmaal meedoen. Daaronder bedanken ze voor de eer en wordt gekozen voor de oppositie. Dat zou dat harmonieuze midden uiteen rijten. Mocht het CDA wel redelijk overeind blijven, dan is er een grote kans dat het CDA en D66 zullen afrekenen met de SP door de partij van Roemer uit te sluiten tijdens de formatie. Dan is het niet langer ‘Roemer has it’, maar ‘Roemer had it’. En wordt de formatie ingewikkeld omdat Samsom dan afscheid moet nemen van de SP, de partij die hij zo lief heeft. Ook dan staat het midden onder druk.

De formatie is nu al één grote ingewikkelde puzzel. En daarom zullen er dit jaar meer strategische stemmers zijn dan ooit. Omdat je een stem dit jaar niet in het perspectief van een partij, maar van de formatie ziet. Daarom hebben we als G500 ook de Stembreker geïntroduceerd. Hiermee kun je stemmen op meerdere partijen in plaats van één. En kun je enige invloed uitoefenen op de formatie.

„Wat een harmonie”, mompelde Pechtold als laatste woorden van het verkiezingsdebat, na de conclusie van Ferry Mingelen dat er dit jaar geen breekpunten zijn, en de verdeeldheid doorbroken moet worden.

Ik mompel het hem na, me afvragend wat de harmonie van het midden nou eigenlijk zegt.

Sywert van Lienden (21) is mede-initiatiefnemer van politieke beweging G500. Hij was van 2006 tot 2008 voorzitter van het Landelijk Aktie Komitee Scholieren.