Dopingjager die vraagtekens bij elke mooie sportprestatie plaatst

Travis Tygart is de impopulaire baas van de anti-dopingautoriteit in de VS. Hij is beroemd en berucht door jarenlange onderzoeken naar dopinggebruik.

Travis Tygart is geen directeur van USADA geworden om populair te worden. De actiefste dopingjager van de Verenigde Staten wordt geprezen om zijn vasthoudendheid, maar krijgt nog veel vaker kritiek vanuit de sportwereld.

Het hoofd van de Amerikaanse antidopingautoriteit zou een moderne heksenjager zijn, persoonlijke rekeningen willen vereffenen en te rigide zijn. Tien jaar geleden zou de Amerikaanse sport vergiftigd zijn door doping. En voorafgaand aan de Olympische Spelen dit jaar in Londen waren de Amerikaanse deelnemers bang dat ze minder medailles zouden halen dan sporters uit landen die minder streng zijn als het om doping gaat, zoals China of Rusland.

Dat laatste verwijt ziet Tygart als een compliment, zei hij vorig jaar in een zeldzaam interview met de Los Angeles Times. „Ik ben blij dat dat eindelijk gezegd wordt, want een decennium geleden vond de hele wereld nog dat we achterliepen. Onze sporters worden beoordeeld naar de hoogste maatstaven ter wereld, ik ben blij dat de wereld dat ook ziet.” Als Tygart tv kijkt en een mooie sportprestatie ziet, zet hij daar vraagtekens bij, zegt hij. Het is misschien niet leuk, maar het is zijn vak.

Tygart is het gezicht van een instituut dat niet graag in de openbaarheid treedt. Terwijl Lance Armstrong zijn conflict met USADA steeds uitvocht via twitter, de pers en een actief advocatenteam, communiceert USADA vanuit het afgelegen Colorado Springs vooral met communiqués.

USADA werd in 2001 gecreëerd door het Amerikaanse Congres dat bezorgd was over de vele onthullingen van doping op internationale toernooien. Sporters als de atleet Carl Lewis riepen Amerikaanse politici op harder achter zondaars aan te jagen. USADA zou zich vanaf dat moment gaan richten op de prestaties van Amerikaanse sporters in grote internationale wedstrijden. Lewis moest in 2003 toegeven dat ook hij bij de Olympische Spelen van Seoul (1988) doping had gebruikt, net als de destijds al betrapte Ben Johnson.

USADA werd beroemd en berucht door jarenlange onderzoeken naar dopinggebruik. Armstrong is niet de eerste die dat overkwam. Geduldig spitte de dopingautoriteit in het gedrag van sprintster Marion Jones, winnaar van drie gouden medailles bij de Spelen van 2000. In 2004 beschuldigde USADA haar van het gebruik van groeihormonen, maar Jones ontkende. Pas in 2007 gaf ze toe doping te hebben gebruikt en fraude te hebben gepleegd, waarna ze een celstraf kreeg. Haar vijf olympische medailles moest ze inleveren.

Hetzelfde gebeurde met de Tourzege van Floyd Landis uit 2006. Hij werd betrapt op doping en kreeg een schorsing van twee jaar. De rigide manier waarop bekende sporters worden onderzocht en aangeklaagd, roept veel weerstand op. Sporters als Armstrong en Jones zouden door hun bekendheid al genoeg gestraft worden. Tygart verwerpt die kritiek en zegt dat iedere sporter gelijk behandeld wordt. Alleen door altijd hard op te treden, zei Tygart, kan de dopingcultuur bestreden worden.

Toch heeft geen zaak de instantie zo beziggehouden als die van Lance Armstrong. De zevenvoudig Tourwinnaar beschuldigt USADA van een „vendetta”, omdat geen middel geschuwd wordt om bewijzen te vinden van Armstrongs dopinggebruik. Volgens de renner moet en zal hij gestraft worden, hoewel er geen bewijs is. USADA hoorde oud-collega’s van Armstrong, die hem aanwezen als de spil in een jarenlange en goed gecoördineerde dopingzwendel.

Het grote bezwaar van sommige sporters tegen het semi-overheidsinstituut (het grootste deel van het budget is belastinggeld) is dat USADA niet alleen onderzoekt, maar ook aanklaagt en uitspraken doet. Als rechter, officier van justitie en jury tegelijk. Belangenverstrengeling kan daardoor snel optreden, zeggen de critici.

Triatleet Tim Dockery zette een klacht tegen USADA op internet. ook Armstrong omarmde die. In plaats van te jagen op actieve sporters bijt Tygart zich volgens Dockery vast in oude zaken, zonder verantwoording af te leggen. Hij citeert sciencefictionschrijver Robert Heinlein: „Eén man macht geven zonder de plicht zich te verantwoorden, is hetzelfde als een tiran aanstellen.” Tygart, vinden veel sporters, is die tiran.