Rott en Mahler zijn hoorbaar vrienden

Hans Rott: Symfonie nr 1 ***

Gustav Mahler: Symfonie nr 1 ****

klassiek

Wenen, de hoofdstad van de klassieke muziek, was rond 1875 op zoek naar een nieuwe symfonie. Na de dood van Schubert was er geen van belang meer geschreven. De conventionele Brahms had na twintig jaar zijn Eerste symfonie nog steeds niet af. De nieuwlichter Bruckner, wiens Tweede symfonie was geweigerd door de Wiener Philharmoniker, werkte aan vier symfonieën tegelijk, in verschillende stadia van voltooiing.

Maar de nieuwe lichting op het conservatorium, onder anderen Hans Rott en zijn vriend Gustav Mahler, had nieuwe ideeën. De symfonie moest minder academisch, vrijer van structuur en persoonlijker van aard. Rott (1858) schreef zijn Eerste symfonie in de jaren 1878-80. Mahler (1860) schreef in die jaren zijn monumentale cantate Das klagende Lied. Beiden hadden er weinig succes mee, bij compositiewedstrijden werd hun werk afgewezen.

Bij beluistering van de symfonie van Rott, nu op de cd gezet door het Radio Symfonie Orkest van Frankfurt o.l.v. Paavo Järvi, kan men zich daar iets bij voorstellen. Zó vernieuwend is het vierdelige werk van 55 minuten nu ook weer niet. Het is allemaal nogal schots en scheef en het klinkt ook wat hol. Treurig en tragisch, want zijn Eerste symfonie zou ook zijn laatste zijn. Hij kwam terecht in een gesticht en stierf daar in 1884 aan tuberculose.

Maar wat men ook hoort is de vriendschap met Mahler, die hem zeer bewonderde. Er was iets symbiotisch tussen die twee. Rott wist duidelijk alles van Das klagende Lied en ook in de Eerste symfonie van Mahler (1884-’88) kan men wat ontdekken van de muziek van Rott.

De première van Mahlers Eerste in 1889 in Boedapest was een faliekante mislukking en daarom is het mooi dat Iván Fischer en zijn Budapest Festival Orchestra er nu een fabuleus gespeelde prachtopname van hebben gemaakt. De langzame tempi, die werkelijk alle noten laten horen, epateren vooral in de heerlijk nostalgische delen, met subtiele Wienerische vertragingen. Het nadeel is dan weer dat er elders soms iets verloren gaat aan contrast en frisse bruisende kracht.