Men kan Assange zo niet uitleveren

De Ecuadoriaanse ambassade heeft Assange terecht opgenomen, want hij mag niet aan de VS worden uitgeleverd, vinden Michael Moore en Oliver Stone.

Als filmers proberen wij al onze hele carrière duidelijk te maken dat nieuwsmedia vaak verzuimen om Amerikanen te informeren over de minder fraaie daden van onze eigen overheid. Daarom zijn wij dankbaar voor de verrichtingen van WikiLeaks en zijn we blij met het besluit van Ecuador om diplomatiek asiel te verlenen aan de oprichter, Julian Assange, in de Ecuadoriaanse ambassade in Londen.

Ecuador heeft gehandeld volgens belangrijke beginselen van de internationale mensenrechten. Sterker nog, niets had beter de juistheid van het Ecuadoriaanse optreden kunnen aantonen dan het dreigement van de Britse regering om een onaantastbaar beginsel van de diplomatieke betrekkingen te schenden en de ambassade binnen te vallen om Assange te arresteren.

Sinds zijn oprichting heeft WikiLeaks beelden onthuld van de ogenschijnlijk lukrake moord door een Amerikaanse Apache-gevechtshelikopter op burgers van Bagdad – het collateral murder-materiaal; daarnaast scherpe details over het ware gezicht van de oorlogen in Irak en Afghanistan, de samenzwering van de Verenigde Staten met de dictatuur in Jemen om de Amerikaanse verantwoordelijkheid voor bombardementen daar te verbergen, de druk van de regering van Obama op andere landen om geen functionarissen uit het Bushtijdperk wegens marteling te vervolgen, en nog veel meer.

De voorspelbare reactie van de mensen die liever zien dat de Amerikanen in het geheim hun gang kunnen blijven gaan, was meedogenloos. Gekozen leiders van beide partijen hebben Assange een ‘hightech terrorist’ genoemd. En senator Dianne Feinstein, Democraat uit California en voorzitter van de senaatscomissie voor de inlichtingendiensten, heeft geëist dat hij wordt vervolgd krachtens de spionagewet. De meeste Amerikanen, Britten en Zweden zijn zich niet bewust dat Zweden Assange formeel niet van een misdrijf heeft beschuldigd. Dat land heeft alleen een arrestatiebevel tegen hem uitgevaardigd om hem te ondervragen over beschuldigingen van seksueel misbruik in 2010.

Al deze beschuldigingen moeten grondig worden onderzocht voordat Assange zich naar een land begeeft dat hem buiten het bereik van het Zweedse rechtssysteem zou kunnen plaatsen. Maar de Britse en Zweedse regering staan een onderzoek in de weg, niet Assange.

Zweedse autoriteiten zijn als dat nodig was wel eerder naar andere landen afgereisd om verhoren af te nemen en de WikiLeaks-oprichter heeft duidelijk zijn bereidheid uitgesproken om zich in Londen te laten ondervragen. Bovendien heeft de regering van Ecuador een direct aanbod aan Zweden gedaan om Assange binnen de Ecuadoraanse ambassade te laten verhoren. Zweden weigerde.

Assange heeft ook toegezegd naar Zweden af te reizen als de Zweedse regering belooft hem niet aan de Verenigde Staten uit te leveren. Zweedse overheidsfunctionarissen hebben geen belangstelling getoond voor dit voorstel en minister Carl Bildt van Buitenlandse Zaken heeft onlangs ondubbelzinnig tegen een juridisch adviseur van Assange en WikiLeaks gezegd dat Zweden zo’n belofte niet doet. Ook de Britse regering heeft niet willen beloven om de verdragsrechtelijke bevoegdheid te gebruiken om Assanges uitlevering door Zweden aan de Verenigde Staten te voorkomen. De pogingen van Ecuador om bij deze afspraken te helpen, zijn afgewezen.

Al met al wekken de Britse en Zweedse regeringen de indruk dat het hun er werkelijk om gaat Assange naar Zweden te krijgen. Op grond van verdragsrechtelijke en andere overwegingen kan hij van daaruit waarschijnlijk gemakkelijker aan de Verenigde Staten worden uitgeleverd om terecht te staan.

Assange heeft alle reden om zo’n uitkomst te vrezen. Het Amerikaanse ministerie van Justitie heeft onlangs bevestigd dat het WikiLeaks nog altijd onderzoekt en volgens pas onthulde Australische overheidsstukken van afgelopen februari ‘duurt het Amerikaanse onderzoek naar mogelijk strafbaar gedrag van Assange nu al meer dan een jaar’. Wikileaks zelf heeft e-mails gepubliceerd van Stratfor, een particulier onderzoeksbureau, waarin wordt gesteld dat een grand jury al een aanklacht tegen Assange heeft bekrachtigd. En de geschiedenis leert dat Zweden onmiddellijk zwicht voor druk van de Verenigde Staten om Assange over te dragen. In 2001 heeft de Zweedse regering twee Egyptische asielzoekers uitgeleverd aan de CIA, die hen overdroeg aan het Mubarak-bewind, waarna ze werden gemarteld.

Als Assange aan de Verenigde Staten wordt uitgeleverd, zullen de gevolgen nog jaren over de hele wereld nadreunen. Assange is geen Amerikaans staatsburger en geen van zijn daden hebben op Amerikaanse bodem plaatsgevonden. Als de Verenigde Staten onder deze omstandigheden een journalist kunnen vervolgen, kunnen de regeringen van Rusland en China volgens dezelfde logica eisen dat buitenlandse verslaggevers overal op aarde worden uitgeleverd wegens overtreding van hún wetten. Een dergelijk precedent zou iedereen ernstig moeten verontrusten, bewonderaar van WikiLeaks of niet.

Wij roepen de bevolking van Groot-Brittannië en Zweden op om van hun regering antwoord op een aantal fundamentele vragen te eisen: waarom weigeren de Zweedse autoriteiten Assange in Londen te verhoren? En waarom kan geen van beide regeringen beloven dat Assange niet aan de Verenigde Staten wordt uitgeleverd? De burgers van Groot-Brittannië en Zweden hebben een zeldzame kans om namens de hele wereld pal te staan voor de vrijheid van meningsuiting.

Michael Moore en Oliver Stone zijn filmmakers en oud-Oscarwinnaars. © New York Times.