'Het is leuk om dingen op een gekke manier te laten samenkomen'

Deze zomer zijn weer honderden kunstenaars en vormgevers afgestudeerd. Deel 4 in een korte serie hoogtepunten: Jan Blank, Minerva Groningen.

Schilderijen zijn een soort van ramen, maar om er daarom een stuk muur bij te hangen? Toch werkt dat uitstekend bij Jan Blank op zijn examenexpositie bij Minerva. Rond zijn landschappen zitten wit gelakte stukken plankjesmuur, waardoor het voelt alsof je ergens anders bent en dichterbij het landschap. Die landschappen stellen overigens niet al te veel voor, want Blank brengt ze terug tot de Nederlandse essentie: blauw boven, groen onder. Maar vaak voegt hij wel iets vreemds toe.

„Ik heb gekozen voor universele landschappen. Lege en anonieme landschappen”, zegt Jan Blank (22). Ze doen Gronings aan en er zit volgens hem ook Iers in, want daar gaat hij vaak naar toe om te schilderen. Het gaat hem om de ruimte die je krijgt met groen, blauw en een horizon daartussen. „Dat stuk muur erbij geeft het idee van een doorkijkje. Het landschap fungeert als decor, het is een plek om dingen in te plaatsen en een verhaal te vertellen.”

Het landschap Observatorium gaat aan de rechterkant over in een muur van plankjes, inclusief raam. Het uitzicht door dat raam is een geschilderd landschap, maar nu ’s nachts. In het daglandschap is een doorzichtig, houten gebouwtje geschilderd. „Dat huisje heb ik echt gebouwd in Ierland”, zegt Blank. „Het is 3 bij 3 meter en daar ben ik begonnen met het idee van de doorkijkjes. Er zaten twee raampjes in. Het regende heel vaak en dan zat ik binnen naar buiten te kijken.”

Het Ierse huisje heeft hij afgebroken. Het ene raam zit in Observatorium, het andere gebruikte hij voor het schilderij Buiten was het vroeger. Hij heeft uit Ierland veel schilderijen en tekeningen meegenomen, waar hij delen van verknipt voor collages. Op Buiten was het vroeger staat een man bij een tempeltje met zuilen. „Het landschap had ik eerst geschilderd en toen vond ik dat tempeltje in een boek. Zo werd het een collage van een landschap waarin de horizon doorloopt en archaïsche dingen te zien zijn. Het mannetje met de lange jas komt uit een natuurkundeboek uit de jaren vijftig.”

Zijn werkwijze heeft volgens Blank veel te maken met de tijd van knippen & plakken en overvloedige informatie waarin we leven. „Ik vind het leuk om dingen op een gekke manier te laten samenkomen. Ik zoek in tijdschriften en boeken plaatjes, ik verzamel dingetjes, foto’s van beeldmateriaal en als ik wat tegenkom ontstaat er soms een klik met iets wat ik getekend of geschilderd heb, zoals met dat tempeltje en het mannetje. In collages komen onverwachte dingen bij elkaar met soms duidelijke connecties die ik niet van tevoren heb bedacht.”

De horizon van het schilderij zit even hoog als op de oude foto van een landelijk weggetje met bomen die Bank in het Ierse venster plakte. Die zwart-witfoto uit de jaren dertig of veertig vond hij in een antiekzaak. En niet alleen op Buiten was het vroeger loopt de horizon door, bij nader inzien hangen op de expositie alle schilderijen zo dat rondom je heen de horizon steeds op de zelfde hoogte zit. „Zo wilde ik de leegte benadrukken.”

www.janblank.com