'Door uitspraken Roemer ging rente omhoog'

De aanleiding

„Over my dead body!”, zei SP-leider Emile Roemer vorige week in Het Financieele Dagblad over het betalen van een EU-boete onder zijn bewind bij een begrotingstekort hoger dan drie procent.

„Niet verstandig”, reageerde demissionair minister Jan-Kees de Jager (Financiën, CDA) dinsdagavond in tv-programma Knevel en Van den Brink. De huidige economische crisis gaat om vertrouwen, zo legde De Jager uit. Om het winnen van vertrouwen van handelaren op de financiële markten bijvoorbeeld die Nederlandse staatsobligaties kopen.

„Dat we een lage rente betalen in Nederland op dit moment, de laagste rente ooit, is te danken aan het grote vertrouwen. En die rente liep toch een beetje op, op dat moment, door die uitspraken. En dat kost ons gewoon geld als Nederland”, zo verwees de minister naar de uitspraken van Roemer. Even later zei De Jager ook het beheer over de schatkist niet aan de SP over te durven laten.

Als de SP-leider uitspraken doet die direct tot hogere rentes en extra kosten voor Nederland leiden, dan is dat misschien inderdaad niet zo verstandig. Maar klopt het ook? Liep de rente direct een beetje op en kostte Nederland dat geld? Next.checkt zocht het uit.

Mogelijke interpretaties

Over welke rente hebben we het hier? De meest gangbare maatstaf is te kijken naar de rente op tienjaars-staatsobligaties die Nederland aanbiedt. Dat aanbieden gebeurt niet iedere dag, maar er wordt wel dagelijks gehandeld in dit soort obligaties. Door het spel van vraag en aanbod ontstaat een marktrente op basis van de koers van de obligatie. next.checkt heeft bij woordvoerders van minister De Jager gisteren voicemails ingesproken met de vraag waarop hij zijn bewering precies baseerde, maar we werden niet teruggebeld. Voor de volledigheid kijken we ook naar de rente-ontwikkelingen op Nederlandse tweejaars- en vijfjaarsobligaties. En we bekijken of Nederland op 16 augustus, de dag dat Roemer zijn uitspraken deed, staatsobligaties aanbood. Een eventuele stijgende rente door die uitspraken zou Nederland dan inderdaad geld kosten.

En, klopt het?

De uitspraken van Roemer verschenen vorige week donderdagochtend op de voorpagina van het FD. Om 09.13 uur stuurde het Amerikaanse persbureau AP hierover een Engelstalig bericht de wereld in. Behalve Nederlandse handelaren in staatsobligaties waren nu dus ook de ‘internationale financiële markten’ op de hoogte van de uitspraken van Roemer. Om 08.00 uur opende de handel in Nederlandse tienjaars-staatsobligaties op een rente van 1,86 procent. Dat was hetzelfde niveau als waarop de handel een dag eerder sloot. Om half tien was dit percentage nog hetzelfde en later op de dag begon de rente zelfs wat te dalen. Het slot lag op 1,84 procent. Op vrijdag was het slotpercentage 1,86 en op maandag 1,85. Pas afgelopen dinsdag was sprake van een lichte stijging naar een rentepercentage van 1,9. Maar dit lijkt te passen in een patroon van een licht stijgende rente dat al na vrijdag 10 augustus begon, toen de rentestand sloot op 1,67 procent. Ook de rentes op twee- en vijfjaarsobligaties daalden vorige week donderdag licht.

Eind vorige week bood de Nederlandse staat bovendien geen obligaties aan, zodat een eventuele stijgende rente door Roemers uitspraak sowieso niet tot extra kosten voor Nederland kon leiden.

Conclusie

In tegenstelling tot wat minister Jan-Kees de Jager van Financiën beweerde, is de rente die Nederland betaalt op de kapitaalmarkt bij het aanbieden van staatsobligaties vorige week niet gestegen na uitspraken van SP-leider Emile Roemer. Die had gezegd dat Nederland onder zijn bewind geen EU-boetes zou betalen die eventueel worden opgelegd als het begrotingstekort boven de drie procent uitkomt. Na Roemers uitspraak daalde de rente juist licht. Bovendien bood Nederland eind vorige week geen staatsobligaties aan, zodat een eventuele rentestijging door Roemers uitspraken sowieso niet tot extra kosten voor Nederland kon leiden. De bewering van minister De Jager van Financiën dat de rente na de uitspraken van Roemer opliep en dat dat Nederland geld kost, beoordelen we dan ook als onwaar.