VUmc in korte tijd alweer onder vuur

Het VUmc staat sinds gisteren onder verscherpt toezicht. Dit is heel uitzonderlijk. Het ziekenhuis heeft cruciale informatie niet gemeld, zegt de inspectie.

Via monitoren kan worden meegekeken met operaties in het VUmc. Foto Patrick Post

1Wat gebeurde er in het VUmc?De Inspectie voor de Gezondheidszorg begon in maart 2011 een onderzoek in het academisch ziekenhuis van de Vrije Universiteit in Amsterdam toen een patiënt overleed op de intensive care. Longchirug Rick Paul had de Inspectie gealarmeerd omdat de calamiteit het gevolg zou zijn van ruzies tussen specialisten. Hij meldde zich op 5 juli ziek, en zit nog steeds thuis.

In november kwam de inspectie met een rapport met 14 maatregelen die het bestuur diende te treffen. Twee maanden terug meldde het VUmc dat de samenwerking weer goed was. „Er heeft een flinke cultuuromslag plaatsgevonden. De mediation heeft daaraan goed bijgedragen.”

Deze week bleek na een uitzending van het radioprogramma Argos echter, dat de inspectie niet in kennis was gesteld van een brief van 11 specialisten en een conflictanalyse. Er zijn nog steeds „grote problemen’’, is de inspectie gebleken. In de conflictanalyse staat dat „de problemen in de samenwerking tussen verwijzend specialisten en de IC niet gebagatelliseerd moeten worden”. De relationele problemen tussen specialisten zijn „ernstig van aard” en zijn niet op te lossen door mediation, noch door het ontslaan van enkele medische specialisten.

Volgens voorzitter Elmer Mulder van het VUmc heeft het bestuur de brief van de specialisten en de daaropvolgende conflictanalyse beschouwd als een andere, tweede kwestie waarvan de inspectie niet op de hoogte hoefde te worden gebracht.

2Hoe opmerkelijk is het dat de inspectie een volledig ziekenhuis onder verscherpt toezicht stelt?Vrij uitzonderlijk. In 2011 heeft de inspectie 22 ziekenhuizen onder verscherpt toezicht geplaatst. Eén ervan was het Maasstad ziekenhuis in Rotterdam. Ook dat werd in zijn geheel onder verscherpt toezicht geplaatst. Maar in het algemeen houdt de inspectie altijd alleen de afdeling waar de problemen zich voordoen in de gaten. De inspectie sluit dan die afdeling en ziet erop toe dat die pas weer open gaat als alle problemen zijn opgelost en de patiënten weer veilig geopereerd kunnen worden.

3Wat houdt het toezicht in?Een vertegenwoordiger van de inspectie zal „aangekondigd en onaangekondigd” op bezoek gaan in het ziekenhuis en de situatie er zo in de gaten houden. „Ook zal er schriftelijk contact zijn”, zegt een woordvoerder van de inspectie.

4Wie heeft de leiding over het VUmc?Voorzitter van de raad van bestuur is de 62-jarige econoom Elmer Mulder. Hij is al dertien jaar de baas. Mulder is naar eigen zeggen een groot voorstander van „dienend leiderschap”. „Het gaat om vertrouwen. En vertrouwen win je niet doordat je een prestigieuze positie hebt, maar door er te zijn en te luisteren. Consistent, integer, duurzaam; niet de andere kant op kijken als het moeilijk wordt”, zei Mulder in 2009 tegen zorgwebsite Skipr.

In dat vraaggesprek zei hij ook niet gevoelig te zijn voor de bijzonder grote ego’s van specialisten „Dat heeft te maken met je achtergrond en opvoeding. Ik kom uit de gereformeerde cultuur. Ik heb geleerd mijn verantwoordelijkheid te nemen, me in te zetten voor maatschappelijke doeleinden.”

Eerder dit jaar kwam hij ook al in opspraak omdat het VUmc 35 camera’s had laten ophangen op de afdeling spoedeisende hulp. Er werd een programma gemaakt voor RTL4 en niet aan alle patiënten bleek vooraf toestemming gevraagd.

5Wat vindt de politiek?De Tweede Kamer toont zich zeer geschrokken door de kwestie. Een groot deel ziet geen toekomst meer voor de raad van bestuur van het ziekenhuis. „Dat is de verantwoordelijkheid van de raad van toezicht van een ziekenhuis, niet van de Tweede Kamer. Maar als je bestuurslid bent, wat denk je dan zelf?”, zegt Tweede Kamerlid Anne Mulder (VVD). Volgens hem moeten niet alleen de toezichthouders een ernstig gesprek hebben met het ziekenhuisbestuur. „Ik verwacht ook dat de zorgverzekeraars hier consequenties uit trekken.”

Volgens Renske Leijten (SP) lijkt de raad van bestuur van het VUmc meer aan het eigen imago dan aan de patiënten te denken.

De PvdA noemt de gang van zaken onacceptabel. „Het is een bewijs dat ego’s belangrijker zijn dan patiënten. Als Kamer gaan we niet over het vertrek van een ziekenhuisbestuur, maar dit kan niet oneindig duren”, aldus Jetta Klijnsma.