Column

Transparantie rechters ten koste van kinderen?

Familierechter Pierre Mol met moeder in De rechtbank (NCRV).

Dat de rechterlijke macht zelf de publiciteit zoekt, bleek twee jaar geleden uit de reality serie De rechtbank (EO), waarin Utrechtse magistraten camera’s toelieten op hun zittingen en zich in korte commentaren van hun menselijke kant lieten zien.

In het tweede seizoen verhuist het format naar de NCRV en wordt een volgende stap gezet. Op de website kunnen burgers nog voor de uitzending kennis nemen van een zaak en zelf vonnis wijzen – uiteraard vooralsnog voor spek en bonen.

Ook opvallend is dat in de gisteren uitgezonden tweede aflevering een verzoek van de Raad voor de Kinderbescherming om een moeder uit de ouderlijke macht te ontzetten de hoofdmoot vormde. In het algemeen zijn rechtszaken waarbij minderjarigen betrokken zijn niet alleen niet openbaar, maar wordt ook alles gedaan om te vermijden dat de identiteit van jeugdigen, verdachte dan wel slachtoffer of betrokkene, kan worden herleid.

In De rechtbank is van zulke prudentie geen sprake. Het meisje zelf is nog net niet in beeld, maar haar voornaam, zo excentriek dat ik niet eens zou weten hoe je die spelt, valt herhaaldelijk.

Ook de moeder is frontaal in beeld, met voor- en achternaam vermeld. Het gaat erom dat ze haar dochtertje bij herhaling heeft blootgesteld aan geweld, zowel van de kant van de alcoholistische vader van het kind, als van een ex die het de keel zou hebben toegeknepen. „Daar is mij niets van bekend”, verklaart de moeder, die het net als familierechter Pierre Mol „raar” vindt dat de politie daar wel rapport van heeft op gemaakt.

Zowel in fictie als in actualiteitenprogramma’s gaat de sympathie van de kijker bijna altijd uit naar ouders die dreigen hun kind te verliezen door ingrepen van de kinderbescherming. Het is het sentiment versus de rede van de staatsmacht, dus dan weet je op televisie wel hoe laat het is.

In dit geval kostte het me moeite enige affiniteit te ontwikkelen voor de heilige verontwaardiging van een tamelijk slordige moeder. Maar gelukkig hoefde ik niet te stemmen op internet.

Wat de rechters beweegt om de steven zo radicaal te keren in de richting van transparantie en openbaarheid, is angst om niet meer begrepen te worden. Daar zit iets in, maar of je dan ook kinderen op prime time op de best bekeken zender moet blootstellen aan roem waar ze niet om gevraagd hebben, dat is een andere kwestie.

De Arnhemse rechtbank behandelt deze week een moordzaak tegen een 15-jarige verdachte niet achter gesloten deuren. Motief is het maatschappelijke belang van wijzen op het gevaar van sociale media. Dus heet de zaak nu overal gewoon „de Facebookmoord.” Dat oordeel is alvast geveld.