Todd Akin, Nederland en surplace-campagnes

De afgelopen dagen was ik in Nederland, en kon ik eens van dichtbij zien of de Tweede-Kamerverkiezingen van 12 september een beetje leven. Het viel me niet mee iets te ontdekken. Ik hoorde iets over gratis kraanwater, of een boete op lang studeren. Vanavond is het eerste lijsttrekkersdebat op televisie. SP, VVD en PVV doen niet mee.

In de Verenigde Staten zie je hetzelfde fenomeen. Echte thema’s zijn er natuurlijk wel, maar het lijkt net alsof de presidentskandidaten het liefst op een salonremise spelen. En zolang zij het debat niet aangaan op wezenlijke thema’s, zoals de economie, de staatsschuld, of Amerika’s rol in de wereld, lijkt het net of ze niet bestaan.

Dus ook hier krijgen kleinere onderwerpen de hoofdrol. Het gaat al de hele week over abortus, of liever gezegd: uitspraken van de Republikein Todd Akin over het recht op abortus voor verkrachte vrouwen. Volgens hem is discussie daarover niet nodig, want een “echte verkrachting” leidt maar zelden tot een zwangerschap.

Los van het smaakbesef van de politicus, is het politiek nauwelijks een issue: het principe op recht op abortus is al in 1973 vastgelegd door het Hooggerechtshof. Het is bovendien geen nieuw standpunt onder conservatief-religieuze Republikeinen. J.C. Willke, een bekende anti-abortusactivist en nog in 2007 trots aanhanger van Mitt Romney, draagt het al jaren uit. Maar een week voor de Republikeinse Conventie in Tampa hadden de Republikeinen liever andere onderwerpen geagendeerd. De hele partijtop, inclusief Mitt Romney, roept Akin op zich terug te trekken uit de Senaatsrace in Missouri. Akin bood zijn excuses aan, opvallend genoeg in een campagnespot, maar weigert vooralsnog zijn campagne te stoppen.

Op die manier houdt hij het verhaal over Republikeinen en abortus levend. Dat is alleen maar slecht nieuws voor Mitt Romney. Hij moet zich distantiëren van de uitspraken van Akin, maar weet ook dat sommige conservatieve Republikeinen er net zo over denken als de kandidaat uit Missouri. Andersom weet hij ook dat abortus geen thema is om zwevende kiezers massaal naar de Republikeinen te lokken. Zoals vier en acht jaar geleden zullen de Republikeinen in Tampa een tekst opnemen in het Beginselprogramma die abortus afkeurt, uitzonderingen worden niet genoemd. Meestal gaat deze discussie geruisloos voorbij, maar deze keer zit de hele nationale pers erop.

President Obama rest één ding: stilzitten en niets doen. Dit spel speelt hij al de hele campagne. Hij wacht tot de tegenpartij in de problemen raakt en vermijdt directe discussies, dit tot woede van zijn tegenstander. Het heeft nog het meest van een surplace in het baanwielrennen.

De benoeming van Paul Ryan als kandidaat voor het vicepresidentschap kan de campagne de komende dagen opengooien, als hij van de altijd voorzichtige Romney de ruimte krijgt Obama aan te vallen. Ook is het wachten op vuurwerk tijdens de Republikeinse en Democratische Conventies. Maar daar hebben de televisiestations weinig vertrouwen in. Het lijkt Nederland wel.