Rutte praat, maar wil nog steeds niet in debat

Nieuwsanalyse

VVD-leider Rutte mengt zich dan toch in de campagne. In debat wil hij nog niet. Roemer (SP) wacht ook nog. CDA, PvdA en D66 willen nu Rutte en Roemer niet in de kaart spelen.

Het ongenoegen bij CDA, PvdA en D66 over hoe VVD en SP campagne voeren is groot. Daarom hebben de drie partijen besloten elkaar, in ieder geval tot nu toe, te ontzien, melden bronnen in die partijen. Nu even „geen hakketakdebatten” of „rollebollend over straat gaan”. Daarmee willen ze voorkomen dat ze elkaar beschadigen en VVD en SP, koplopers in de peilingen, in de kaart spelen. Want Mark Rutte en Emile Roemer mijden vooralsnog hun politieke opponenten.

De VVD-leider haalde al lang zijn neus op voor een vroege start van de campagne. Tweeëneenhalve week was genoeg, zei hij. Rutte zou pas zaterdag in beeld komen, als de VVD een partijcongres houdt. Maar toch is hij de campagne al begonnen: maandag zat hij in het goed beluisterde 3FM-programma van Giel Beelen. En wat gebeurt vanmorgen? Op de voorpagina van De Telegraaf belooft Rutte lastenverlichting van duizend euro voor de werkende Nederlander. Maar in debat met zijn opponenten zal hij nog niet gaan. En zolang Rutte dat niet doet, doet SP-leider Roemer dat ook niet.

Daarom voeren de anderen nu nog een „live and let live”-campagne, zoals een partijstrateeg zegt. De partijen hebben, naar eigen zeggen, geen officieel niet-aanvalsverdrag gesloten maar „je komt elkaar tegen” en „sommige dingen hoef je in een campagne niet tegen elkaar te zeggen. Dit is er één van”.

Vanavond gaan zij tijdens het eerste grote lijsttrekkersdebat, bij de NOS, wel met elkaar in debat. Maar Rutte en Roemer hebben afgezegd. Zij willen hun de strijd om wie de grootste gaat worden nog uitstellen, en andere partijen zo weinig mogelijk gelegenheid geven om daar tussen te komen. Eén van de formele argumenten die Rutte aanvoerde was dat hij geen tijd heeft, omdat dezer dagen het demissionaire kabinet vergadert over de begroting voor 2013. Maar dat lijkt dus mee te vallen, tijd voor Giel Beelen en De Telegraaf heeft Rutte best.

Het resultaat is dat het hele idee van een campagne, een level playing field waarin lijsttrekkers gelijke kansen krijgen om elkaars ideeën te beconcurreren, met gezochte argumenten wordt ondermijnd. Het motief is helder: de premier heeft er belang bij zolang mogelijk boven de partijen te blijven staan. Hij beheert de staat, de andere spelen politieke spelletjes: dat moet het beeld zijn.

PVV-leider Geert Wilders doet ook nog niet mee. Zijn officiële start is vrijdag, maar ook hij probeert zich vandaag op afstand in de strijd te mengen. De PVV lanceerde vanmorgen het plan om asielzoekers die zich in Nederland melden in Roemenië te stationeren.

Honderden politici zijn al weken in het land op zoek naar de kiezers, maar nu, precies drie weken voor 12 september, gaat dus de landelijke verkiezingscampagne los. Ook de lobbyclubs van het bedrijfsleven maakten vanochtend hun inzet voor de verkiezingen bekend. Werkgeversvoormannen Bernard Wientjes (VNO-NCW) en Hans Biesheuvel (MKB-Nederland) pleiten eensgezind tegen de lastenverzwaringen die werden afgesproken in het Lenteakkoord, en tegen de lastenverzwaringen die linkse partijen in hun verkiezingsprogramma’s voorstellen.

Lastenverzwaring is slecht voor de koopkracht en voor de werkgelegenheid, schrijft VNO-NCW in zijn „economische beleidsagenda” voor een nieuw kabinet. De Nederlandse economie groeit dankzij de export nog een klein beetje. „Dat kunnen die bedrijven alleen maar blijven doen als de loonkosten en belastingen concurrerend zijn”, zei Wientjes vanochtend in Het Financieele Dagblad.

MKB-Nederland, dat de belangen van kleine bedrijven behartigt, stuurde vanmorgen een ‘pamflet’ naar alle lijsttrekkers over de verhoging van de btw op consumptiegoederen. Dat heeft volgens Biesheuvel bij ondernemers „veel kwaad bloed gezet”. Hij roept de politiek ook op „onvoorwaardelijk steun” te geven aan de euro.

Met hun oproep voor lastenverlichting worden zij op hun wenken bediend door VVD-leider Rutte. Die wil de werkende Nederlander met een voltijdbaan een belastingvoordeel geven: 330 euro in 2014 en 1.000 euro in 2015. Dat zou de Nederlandse schatkist vijf miljard kosten. Hoe de VVD dat bedrag dekt, is onduidelijk. De VVD kon dat vanmorgen niet uitleggen. Ook minister De Jager (Financiën, CDA) weet niet waar dat geld vandaan moet komen. „Als minister van Financiën wil je altijd graag weten wat de dekking is”, zei hij vanmorgen.

Verkiezingen: pagina 6-9