Kostuumfilm die ergens over gaat

De Deense regisseur Nikolaj Arcel viel in de prijzen met zijn kostuumdrama A Royal Affair. „Denemarken is tegenwoordig een volkomen saai land.”

De koningin en haar verlichte lijfarts: Mads Mikkelsen en Alicia Vikander in A Royal Affair

De Deense regisseur Nikolaj Arcel (39) mocht op het filmfestival van Berlijn, waar hij met de pers sprak, de Zilveren Beer voor het beste scenario in ontvangst nemen voor A Royal Affair. Hoofdrolspeler Mikkel Følsgaard kreeg de de Zilveren Beer voor beste mannelijke acteur.

Kostuumdrama’s zijn vaak kitscherig en weinig relevant. ‘A Royal Affair’ is, behalve spannend en sexy, ook erg politiek.

„Het klinkt wel erg arrogant als ik dat nu zou beamen. Ik ben in Denemarken bekend door twee vrij intellectuele films, dus misschien lag het op mijn weg om van deze historische materie iets te maken wat tot denken aanzet. Met dit historische verhaal is dat trouwens niet zo moeilijk. De krankzinnige koning, zijn seksueel tekort komende gade en de lijfarts die zijn macht gebruikt om de Deense staat te hervormen en de koningin verleidt – het lijkt me onmogelijk om daar níet een politieke film van te maken. Mijn eerste intentie was geen aangenaam ogend kostuumdrama. Het moest ergens over gaan”.

Uw film geeft een weinig vleiend beeld van Denemarken in de achttiende eeuw: een volkomen reactionair land, dat zich te weer stelt tegen alles wat zweemt naar hervorming.

„Als regisseur moet je altijd je eigen land bekritiseren. Afgezien daarvan was dat ook gewoon de historische situatie. Denemarken was een volkomen op zichzelf gericht land, waar censuur bestond en religie werd ingezet om de archaïsche maatschappelijke verhoudingen te bestendigen.”

En Denemarken tegenwoordig?

„Denemarken is nu een volkomen saai land, dat door linkse politieke correctheid en rechts extreem conservatisme uit elkaar wordt getrokken. Wat het zo saai maakt, is dat deze strijd in een soort onvruchtbaar nationaal vacuüm plaatsvindt, omdat alle partijen om het hardst proberen invloeden van buiten het land te weren. De rest van de wereld lijkt niet te bestaan”.

Waarom toch komen er de afgelopen jaren zoveel goede films uit het kleine Denemarken?

„Misschien omdat Denen van verhalen vertellen houden. Er zijn bij ons veel filmmakers die de ambitie hebben om verhalen te vertellen en tegelijkertijd artistieke ambities hebben. Dat levert relatief veel films op die kunstzinnig zijn, maar toch niet alleen voor de happy few.”

Uw hoofdrolspeler Mikkel Følsgaard is nog maar 26 en student van de theaterschool. De rol van koning Christian, zwalkend tussen krankzinnigheid en verlichte ingevingen, moet geen makkelijke opdracht zijn geweest.

„Het was bovendien zijn eerste film. We hebben veel gesproken, en ik heb hem alle ruimte voor improvisatie gelaten. Hij had zelf een duidelijk idee hoe hij de rol vorm wilde geven, en daarin heb ik hem zijn gang laten gaan. De ambivalentie in de rol wordt overigens ondersteund door de geschiedschrijving over koning Christian. Het zijn vooral de rechtse tegenstanders die hem als volkomen krankzinnig hebben beschreven.”

U hebt belangrijke elementen uit de geschiedenis weggelaten. Bijvoorbeeld dat de koningin en Struensee hun overspelig kind – waarvan de koning denkt dat hij de vader is – gestreng volgens de principes uit de roman Émile van Jean-Jacques Rousseau opvoedden, vér weg van de corrumperende samenleving.

“Ja, want dan was het teveel een film over ouderschap geworden. We hebben wel meer historische gegevens weggelaten. Dat komt ook omdat we tijdens de opnamen steeds nieuwe invallen hadden. Dat een film gebaseerd is op historische waarheid, is nog geen reden om van de verfilming van het scenario een statische aangelegenheid te maken”.