Is de techjournalist wel helemaal te vertrouwen?

Hoe integer is de technologiejournalistiek? Een grote rechtszaak tussen Oracle en Google over vermeende copyright- en patentschending geeft een mooi inkijkje. De rechter zei vorige week te vrezen dat gekleurde berichtgeving de rechtsgang heeft beïnvloed. Beide partijen kregen de opdracht de namen te onthullen van journalisten en bloggers die tegen betaling van de bedrijven over de zaak hadden geschreven.

De centrale vraag van de rechtszaak is daarmee verschoven naar: is er sprake van onafhankelijke berichtgeving door journalisten en bloggers, of gaat het om verkapte advertenties?

Oracle en Google hebben tot nu toe terughoudend gereageerd op de eis van de rechter. Google ontkende bloggers en journalisten te hebben betaald voor positieve artikelen. Wel erkende Google dat „individuen of organisaties” met financiële belangen in het bedrijf zich publiekelijk over de zaak kunnen hebben uiten, maar het noemde geen namen.

Softwareontwikkelaar Oracle gaf toe één blogger te hebben betaald. Dat was geen verrassing. Florian Müller had al in april op zijn blog Floss Patents bekendgemaakt dat Oracle hem „zeer recentelijk” had ingehuurd als adviseur. Zowel vóór als na zijn bekentenis koos Müller in zijn stukken partij voor Oracle.

In een verklaring beschuldigt Oracle Google, dat zou beschikken over een „uitgebreid netwerk van directe en indirecte ‘beïnvloeders’ om Googles agenda op het gebied van intellectueel eigendom uit te dragen”.

Ook op blogs wordt druk gespeculeerd. Een opmerkelijke naam daarbij is de Electronic Frontier Foundation (EFF), een non-profitorganisatie voor internetvrijheid. EFF leunt op particuliere giften, maar heeft ook via via 1 miljoen dollar ontvangen van Google. EFF verwijst op zijn site naar een artikel waarin wordt betoogd dat „de zaak Oracle-Google aantoont dat het volslagen zinloos is om patenten op software te hebben”.

Het is een ongeschreven regel dat journalisten geen geld aannemen van bedrijven waar ze over schrijven. Wel zijn er vaak indirecte banden – via advertenties of gratis recensie-exemplaren, of doordat de auteur verbonden is aan een door bedrijven gefinancierd onderzoeksinstituut.

Het wordt lastig te bewijzen dat de bedrijven journalisten hebben omgekocht, zegt Eric Goldman, hoogleraar internetrecht aan de universiteit van Santa Clara per mail. Volgens Goldman is de eis van de rechter te vaag. Financiële banden tussen bedrijven en journalisten kunnen allerlei vormen aannemen, legt hij uit. Onder de brede formulering – journalisten die over de zaak hebben geschreven en geld van een van de bedrijven hebben ontvangen – zouden mogelijk ook bloggers vallen die via Google advertenties op hun site aanbieden. Dat zijn er nogal wat.

Maandag maakte de rechter bekend niet tevreden te zijn. Uiterlijk vrijdag moet Google alsnog de namen publiceren van bloggers die geld van het bedrijf hebben ontvangen. „Artikelen over de zaak die zich voordoen als onafhankelijk, kunnen op subtiele wijze invloed hebben op rechters en/of hun personeel”, aldus de rechter. „Als een auteur of blogger is betaald door een aanklager, zouden we dat niet moeten weten?”