'In grondwet EU staat dat voetbal uiterlijk om 21.00 uur moet beginnen'

De aanleiding

Begin deze maand maakte de Australische mediamagnaat Rupert Murdoch bekend zijn media-imperium uit te breiden naar Nederland. Murdoch is oprichter van News Corporation, het mediabedrijf waar onder meer de Amerikaanse nieuwszender Fox en het Britse BskyB onder vallen. Het bedrijf van Murdoch kondigde aan voor 1 miljard euro een meerderheidsbelang in voetbalzender Eredivisie Live te nemen. De grootste televisiedeal in de historie van het Nederlandse voetbal leidde tot veel boze reacties, want Murdoch kan met de deal ook bepalen wat er gebeurt met de voetbalsamenvattingen. De Nederlandse televisiekijker zou zijn voetbalavond, zondagavond 19.00 uur Studio Sport, gaan kwijtraken.

Op 9 augustus bracht het AD het nieuws op de voorpagina (‘Voetbal kijken met het bord op schoot voorbij’). De krant meldde dat er vrijwel zeker een einde komt aan ‘een oer-Hollandse traditie’. Het AD schreef dat „in de Europese Grondwet is vastgelegd dat de samenvattingen weliswaar op het open net moeten worden uitgezonden, maar dat kan ook bij een commerciële omroep zijn. De uitzending mag niet later dan om 21.00 uur beginnen”. Lezer Paul Smits vraagt zich af of deze bewering wel klopt. Next.checkt zocht het uit.

Mogelijke interpretaties

Allereerst: de Europese grondwet bestaat niet. De grondwet, een voorstel uit 2004, zou na ratificatie van de lidstaten op 1 november 2006 worden ingevoerd. Maar nadat onder meer Nederland de grondwet in een referendum had verworpen, werd de wet afgeblazen. Op 13 december 2007 werd het Verdrag van Lissabon getekend, dat qua inhoud nauwelijks verschilt van de eerder voorgestelde Europese grondwet. In deze check bekijken we daarom of de passage over de voetbalrechten in het Verdrag van Lissabon is opgenomen.

Het AD beweert verder dat Europees vastligt dat voetbalsamenvattingen op ‘het open net’ moeten worden uitgezonden. Een open net is een voor iedereen toegankelijk televisiekanaal: de commerciële en publieke omroepen op de kabel. Een zender als het huidige Eredivisie Live, waarvoor abonnementsgeld moet worden betaald, valt hier niet onder. Daarnaast zou Europees zijn vastgelegd dat de samenvattingen niet na 21.00 uur ’s avonds mogen beginnen. Ofwel: als Rupert Murdoch zou besluiten dat zijn voetbalsamenvattingen niet voor 21.00 uur op een publieke of commerciële zender te zien mogen zijn, dan overtreedt hij volgens het AD het Verdrag van Lissabon.

En, klopt het?

In het Verdrag van Lissabon staat niets over voetbalsamenvattingen in Europese landen. Relevanter is de ‘flitsenregeling’, onderdeel van de EU-richtlijn Audiovisuele Mediadiensten. De flitsenregeling houdt in dat EU-lidstaten elkaar op ‘billijke, redelijke en niet discriminerende basis’ toegang geven tot korte (maximaal 90 seconden) nieuwsverslagen van evenementen. Zoals, bijvoorbeeld, voetbalsamenvattingen.

De Nederlandse mediawet en het daarbij behorende mediabesluit geven specifiekere informatie over de Nederlandse eredivisie. De eredivisiewedstrijden worden genoemd in onderdeel C van de zogenoemde evenementenlijst in het mediabesluit. Hierin staat dat de samenvattingen van de Eredivisie moeten worden uitgezonden op een open net. Over het tijdstip waarop de samenvattingen moeten worden vertoond, staat in het mediabesluit dat de samenvattingen vóór 22.30 uur moeten beginnen. Alleen voor de wedstrijden die ’s middags worden gespeeld, geldt dat de samenvatting vóór 21.00 uur te zien moet zijn.

Conclusie

Het AD schrijft op de voorpagina van 9 augustus dat ‘in de Europese grondwet is vastgelegd dat de Nederlandse voetbalsamenvattingen op het open net moeten worden uitgezonden en niet later dan om 21.00 uur mogen beginnen’. In deze passage staan meerdere fouten. Het AD spreekt over een Europese grondwet, terwijl deze nooit is ingevoerd. In het Verdrag van Lissabon, het verdrag dat er kwam in plaats van de Europese grondwet, staat niets vermeld over voetbalsamenvattingen.

En de krant haalt twee vormen van regelgeving door elkaar. De informatie waarop het AD zich baseert, staat niet in de Europese grondwet of het Verdrag van Lissabon, maar in het mediabesluit, onderdeel van de Nederlandse mediawet . Hierin staat letterlijk dat de aanvangstijd van de verslaggeving van de wedstrijden ligt op uiterlijk 22.30 uur en niet op uiterlijk 21.00 uur, zoals het AD meldt. Uiterlijk uitzenden om 21.00 uur ’s avonds geldt wel voor wedstrijden die ’s middags worden gespeeld, zoals het zondagmiddagprogramma in de Eredivisie. We kunnen dus niet anders concluderen dan dat de stelling onwaar is.