Facebook op leven en dood

Tegen een 15 jaar jonge verdachte van moord wordt de maximale straf geëist: 1 jaar jeugddetentie, 2 jaar jeugd-tbs. Normaal gesproken worden zaken met minderjarige verdachten achter gesloten deuren behandeld. Maar ‘zijn’ moord is deel van een hetze op Facebook en de rechtbank wil met openbare behandeling waarschuwen tegen de gevaren van de sociale media. Goedbedoeld, maar zo doet de rechtbank zelf wat er op Facebook gebeurt: iemand uitzonderen, om hem vervolgens voor een onmetelijk groot publiek te kijk te zetten. Eén ding is nu zeker in de toekomst van deze jongen: deze zaak zal altijd weer opduiken.

In de sociale media is alles virtueel. Dat betekent niet dat het niet echt aankomt. Op Facebook en Twitter bestaat geen body language, daar zijn alleen woorden en beelden. Dat maakt het makkelijker om iemand te pakken te nemen. Schrik en pijn krijgt de dader niet mee. Mikpunt zijn wordt nog zwaarder. Met de pijn komt het besef: iedereen ziet dit.

Gezichtsverlies is voor niemand gemakkelijk, maar in de puberwereld kan een afgang voelen als onoverkomelijk. In de sociale media strekt zo’n afgang zich uit tot ver buiten de eigen omgeving. Dus toen een meisje haar vriendin op Facebook beledigde met intieme ‘onthullingen’, schreeuwde dat om vergelding. Zo bleef een hoog oplopende meidenruzie niet bij schelden dat geen zeer doet, maar liep onherstelbaar uit de hand. Vier jonge levens zijn kapot – één is beëindigd, de andere drie zijn getekend.

Zonder Facebook was dit wellicht anders gelopen, maar het is uiteindelijk niet meer dan een werktuig. Je moet het leren gebruiken, via educatie en ervaring. Ouders zijn verantwoordelijk voor hun kinderen, maar die kunnen niet veel meer dan die kinderen leren om vooral geen rare foto’s van zichzelf op Facebook te plaatsen. Algemene les: wees voorzichtig! Ja mam, goed pap. Maar verder? Pubers zullen hun ouders echt niet uitnodigen om gezellig mee te kijken op de smartphone. Dat hoeft ook niet. Hun privacy draagt bij aan hun volwassen worden en Facebook is daar een geschikte vrijplaats voor. Je kunt er keten en ook ervaren hoe sociale verhoudingen kunnen liggen.

Op veel scholen wordt gewerkt aan veilig verkeer in de sociale media, maar ook leraren staan vaak ver af van wat hun leerlingen daar doen. Facebook verdient goed aan pubers. Facebook kan dus best op scholen voor iedereen gratis workshops aanbieden: door de super-coolste jonge mannen en vrouwen uit dat bedrijf zelf. Pubers vang je met pubers.