Facebook-moord

Twee vriendinnen krijgen ruzie op Facebook. Eén laat de ander met hulp van een vriendje vermoorden door een jongen van veertien. Ligt dat aan Facebook?

Drie kinderrechters in Arnhem willen deze Facebook-moord deels in het openbaar behandelen, om ouders te wijzen op de gevaren van sociale media. De rechters hebben dus al ruim voor het vonnis besloten dat het medium medeplichtig is. Ik vind het nogal wat om het recht op beslotenheid van minderjarigen op die manier open te breken – hoe graag ik ook alles van de zaak wil weten.

Een Amerikaanse wapenhandelaar legde eens een Sig Sauer in mijn hand. Een koud, zwaar pistool. „Als jij wapens eng vindt, dan gaan we nu dus even zitten wachten totdat deze Sig iemand doodschiet”, zei hij. Een bekend argument van lobbyisten: wapens doden niet, dat doen mensen.

Hetzelfde hoor je rond sociale media. Maar soms is de bezorgdheid terecht: denk aan de golf aan zelfmoorden onder Amerikaanse tieners na online pesten. Niet dat het pesten zelf ernstiger werd: het onverdraaglijke blijkt meestal dat sociale media voor het eerst het pesten documenteren: dat iedereen kan meekijken.

In maart pleegde een 13-jarig meisje uit Pijnacker zelfmoord, 19 minuten nadat zij dat op Twitter had aangekondigd. Het gerucht ging dat ze voor slet was uitgemaakt, maar dat is onbewezen. Zelfmoordgedachten bij pubers zijn van alle tijden en meestal leiden ze tot niets. Hier leken ze inderdaad opgezweept door het razendsnelle communiceren dat bij sociale media hoort. Actie, reactie, simultaan emoties spuien op MSN, Facebook en Twitter: tieners die dat doen, hebben nauwelijks tijd om tot zichzelf te komen. Dat risico kleeft inderdaad aan sociale media.

Maar verder? In Amerika, Tennessee, werd in februari van dit jaar de keel doorgesneden van een stel dat alleen maar een vrouw op Facebook had ‘ontvriend’. In Texas sloeg een man zijn vrouw tot moes omdat ze verzuimde op Facebook ‘vind ik leuk’ te melden. Een vrouw uit Ohio probeerde via Facebook een huurmoordenaar voor haar ex-man te vinden. In de Dominicaanse Republiek doodde een man zijn vrouw en daarna zichzelf toen hij een foto van haar met een andere man op Facebook zag.

Bij zulke zaken haal je het niet in je hoofd het medium de schuld te geven. Die mensen lijken eerder ongelukkig, ontstellend eenzaam of stapelgek. Waarom zou dat niet voor kinderen kunnen gelden? Als tussen een ruzie en een moord een maand bedenktijd zit, zoals bij de Facebook-moord, kun je dan nog spreken van impulsen die door sociale media zijn opgezweept? Of is dat berekening?

Deze moord zou best eens ‘gewoon’ over agressie kunnen gaan. En over tieners die niet meer terugdeinzen voor het uitbesteden van het vuile werk. Het lijkt me eerder de vraag hoe dát komt.