Meles Zenawi was al een jaar ziek - ‘Ethiopië stabiel’

Meles Zenawi in Addis Abeba, de hoofdstad van Ethiopië, in januari 2007. De premier overleed vannacht aan een niet nader genoemde ziekte waar hij al een jaar tegen vocht. Foto AP / Les Nauheus

De Ethiopische premier Meles Zenawi, die vannacht overleed, vocht al een jaar tegen een niet nader genoemde ziekte. Dat zei een regeringswoordvoerder vandaag. Het land is “stabiel” en van de door de premier uitgezette koers wordt niet afgeweken, voegde hij daaraan toe.

De woordvoerder, Bereket Simon, zei in de hoofdstad Addis Abeba tegen de pers:

“Ziek zijn is menselijk en Zenawi worstelde het laatste jaar met zijn gezondheid. Ondanks dat kwam hij zijn beloftes altijd na - zijn ziekte was daarbij nooit een belemmering. [...] Zijn familie was bij hem toen hij stierf.”

Dat het niet goed ging met de 57-jarige premier, zong al een tijd rond. Hij verscheen nog maar zelden in het openbaar en wanneer dat wel het geval was, oogde hij aanzienlijk vermagerd. In juli meldde de regering dat hij moest herstellen van een ziekte, zonder bekend te maken waar hij aan leed. Vicepremier Hailemariam Desalegn van Ethiopië neemt voorlopig de taken van Zenawi over, zo meldde de staatstelevisie vandaag.

‘Meles’ Zenawi werd steeds herkozen bij omstreden verkiezingen

Ethiopië is qua bevolking een van de grootste landen van Afrika: er wonen ongeveer 85 miljoen mensen. Zenawi leidde het land meer dan twee decennia en was een van de bepalende figuren in het Afrikaanse politieke landschap. Hij werd in 1955 geboren in de noordelijke stad Adwa als Legesse Zenawi, maar nam de naam Meles aan als eerbetoon aan Meles Tekle, een jonge activist die door de regering werd omgebracht.

Zenawi was als 20-jarige de oprichter van de Tigray People’s Liberation Front (TPLF), die later samenging met anderen om het Ethiopian People’s Revolutionary Democratic Front (Ethiopisch Volksrevolutionair Democratisch Front; EPRDF) te vormen, tegenwoordig de belangrijkste partij van het land. Meles begon in 1991 als overgangspremier nadat het regime-Mengistu omver was geworpen en bleef aan na omstreden, door de oppositie geboycotte verkiezingen in 1995. In 2005 en 2010 werd hij herkozen, beide keren ook onder protest van oppositie en mensenrechtenorganisaties, die beweerden dat de stemming niet zuiver verlopen was.

Maakte goede sier bij het Westen, maar trad ook hard op tegen oppositie

Het Westen, en dan met name Bill Clinton en Tony Blair, was aanvankelijk te spreken over Zenawi. Ze waren hem dankbaar voor het uit de macht zetten van het communistische regime en onder de indruk van zijn ontwikkelde voorkomen. Ook zag men in hem hoop voor de democratie in Ethiopië. Gaandeweg kwam er echter steeds meer naar buiten over schendingen van mensenrechten.

Zenawi zorgde namelijk weliswaar voor economische groei, minder armoede en betere banden met het Westen, maar hij trad ook hard op tegen de oppositie. In 2005 werd een oppositiegroepering die veel stemmen kreeg bij de verkiezingen gevangengezet wegens ‘verraad’ en in 2009 voerde hij een anti-terrorismewet in waaronder mee dan honderd oppositiefiguren zijn gearresteerd. Volgens de regering was dat noodzakelijk om rebellengroeperingen die aan bijvoorbeeld Al-Qaeda gelinkt zijn, eronder te krijgen. Ook meer dan tien journalisten zouden onder de wet zijn vastgezet.