Lijsttrekkers op televisie zijn katten in het nauw

In de aanloop naar 12 september spreekt deze krant met kiezers in Purmerend. Hoe zien ze de campagne? Wat houdt ze bezig? gaat op de koffie.

Jessica Grishaver, dochter Demi (4) en Erik de Vries. Foto Roger Cremers

Roemer? „Doet me niks.”

Samsom? „Waait met alle winden mee.”

Pechtold? „Wat moet ik nu over Péchtold zeggen.”

Sap? „Wie zeg je?”

Erik de Vries (29), assistent-manager bij een supermarkt op Marken, zit op zijn bank, thuis in Purmerend. Het zweet staat op zijn voorhoofd. Naast hem zit zijn vrouw, Jessica Grishaver. Dat wil zeggen: aanstaande vrouw. Eind september trouwen ze. Vandaar zijn zweet. De Vries schepte net in de berg zand in zijn tuin, die netjes betegeld moet zijn op de huwelijksfoto’s.

De Vries wil wel wat kwijt over de verkiezingen. De politici. Hij ziet ze alweer voorbijkomen, op het brede scherm van zijn flatscreentelevisie. Ze babbelen, en roepen hoe goed ze zijn. Maar ze zijn zwak. PvdA, CDA, D66. Katten in het nauw, om het zo te zeggen. Dáárom zijn ze op tv. Ze doen mee aan die debatjes, zoals laatst in Utrecht, om hun plannen bij te schaven. Om te ontdekken wat het publiek wil horen. Een groot teken van zwakte.

Jessica Grishaver luistert naar haar pratende aanstaande. Stemmen doet hij voor haar: daar is zij heel gemakkelijk in. Wat liet ze hem de vorige keer ook weer stemmen? Hij: „Was het Wilders?” Zij: „Nee.” Hij: „VVD, dan.” Zij: „Ik zou het niet weten.”

De Vries neemt weer het woord. Sterke politici, zegt hij, hoeven niet op televisie. Rutte en Wilders. Die hebben hun plannen al klaar. Kiezers hoeven ze niet meer voor zich te winnen, dat is allang gebeurd. Waarom zou je dan het debat aangaan?

Roemer. Ja Roemer mijdt ook de debatten. Maar op hem stemt hij niet. Een socialistische partij is gevaarlijk. Die stellen nu de bezuinigingen uit en straks, op het allerlaatste moment, betalen we met z’n allen de rekening.

Wat er met z’n vorige stem is gebeurd – VVD – weet hij niet precies. Dat ligt niet aan Rutte maar aan de gedoogcoalitie en de economische crisis. Dat overkomt je.

Rutte heeft alles op een rijtje. En hij staat dichtbij. Hij gaat naar feestjes waar Erik de Vries ook heenging – vroeger, nog voor Jessica en de kinderen. Dance Valley, Sensation. De Vries herkent zich in Rutte, en raakvlakken zijn belangrijk. En, qua politiek, je weet waar Rutte voor staat. Ja, waarvoor dan... Dat is meer gevoelsmatig. Hij komt sterk over en laat zich niet van de wijs brengen. Dat heeft Wilders ook. Twijfelende politici, daar heb je niks aan. Die kun je aan de kant schuiven. Als je twijfelt, ga je te veel zoeken naar wat anderen willen horen. Dan raak je van de rails af.

Twijfelt Erik de Vries zelf weleens? Hij denkt na. Dan glimlacht hij en wijst, duim naar achteren, op de zandberg in zijn tuin. „O gelukkig”, zegt zijn aanstaande. „Ik dacht dat je mij ging noemen.”