De vrije val van Facebook is nog lang niet gestopt

Vrijdag 18 mei had de beursgang van het decennium moeten worden, maar gisteren zakte de waarde van het sociaal netwerk Facebook tot een nieuw dieptepunt. Het aandeel bereikte precies de helft van de oorspronkelijke waarde. De beursgang van Facebook is geflopt, maar dat betekent nog niet dat het bedrijf zelf faalt. Oprichter Mark Zuckerberg voelt de druk van teleurgestelde beleggers.

Een lichtkrant op Times Square in New York meldt de daling van het Facebook-aandeel op 16 augustus. De vrije val van het aandeel lijkt niet te stuiten. Foto AFP

Dit was nou precies de reden dat Mark Zuckerberg zo lang mogelijk wachtte om zijn bedrijf naar de beurs te brengen. Al vier maanden ziet hij de waarde van ‘zijn’ Facebook kelderen en de negatieve sentimenten onder beleggers krijgen vat op de stemming in het bedrijf. Afgelopen week hield de 26-jarigeZuckerberg noodgedwongen een peptalk voor het verzamelde personeel, waarin hij de razendsnelle koersdaling van zijn bedrijf naar verluidt „pijnlijk” noemde.

En dat terwijl Zuckerberg er altijd op hamerde dat een beursgang geen invloed mocht hebben op de circa 3.000 medewerkers en de 955 miljoen deelnemers van het grootste sociale netwerk ter wereld. Maar voor het Facebook-personeel is de vrije val van Facebook onaangenaam omdat de medewerkers gedeeltelijk betaald worden in aandelen. Dat is gebruikelijk bij de techbedrijven in Silicon Valley: zo maak je kans om flink te verdienen als het bedrijf naar de beurs gaat. Maar als het aandeel eenmaal genoteerd staat, ben je wel overgeleverd aan de nukken en grillen van beleggers.

Zoals Phil Libin, directeur van de Amerikaanse internet-startup Evernote het al eens omschreef: „Een beursnotering leidt enorm de aandacht af van je werk. Het ene moment denk je dat je met je opties een enorm jacht kunt kopen, de volgende dag is daar nog maar een roeibootje van over.” Niet iedereen blijft daar even koel onder. En zit – zei Libin – de hele tijd de webpagina met beurskoersen te verversen.

Maar Facebook móest wel naar de beurs. Er waren meer dan 500 verschillende investeerders – dan moet je in de VS sowieso je cijfers publiek maken – en de vroege geldschieters wilden cashen. Met een zo hoog mogelijke beurskoers ontstond in één klap een nieuwe generatie miljardairs en -miljonairs.

Maar sinds 18 mei gaat het bergafwaarts. De vrije val van Facebook lijkt moeilijk te stoppen. Hoewel: gisteren daalde de koers tot een voorlopig dieptepunt van 18,75 dollar per aandeel en veerde daarna toch weer op tot ruim 20 dollar. Officieel tipte Facebook even de stand aan waarop het de helft van zijn beurswaarde kwijt was ten opzichte van de beursgang op 18 mei.

De grote koersdaling van vorige week was het gevolg van het vrijkomen van aandelen die de eerste maanden na de beursintroductie ‘op slot’ stonden: vroege investeerders in Facebook – waaronder werknemers – mochten hun belangen niet verkopen. Tot mei 2013 komen deze aandelen vrij in vijf stappen. Dat zet de koers verder onder druk omdat de laatste Facebookcijfers tegenvielen. In november komen nog 1,2 miljard aandelen vrij. Ter vergelijking: in mei werden 421 miljoen aandelen te koop aangeboden, vorige week 271 miljoen. Als er voor die grote hoeveelheid extra aandelen geen extra interesse is, zal het aandeel blijven kelderen. Een kwestie van vraag en aanbod.

Op Wall Street lijkt Facebook bijna besmet geraakt: het hyperoptimisme (Facebooks aanvankelijke koers was gebaseerd op 100 maal de verwachtte winst per aandeel) maakte plaats voor zwartgalligheid. Daarbij speelden de zakenbanken die de historische beursgang begeleidden een twijfelachtige rol. Zij klopten in de aanloop van de 18e mei de potentiële waarde van Facebook steeds verder op. En toen bleek dat Facebook zelf twijfelde over de manier waarop het bedrijf wil verdienen aan mobiele internetters, waren de banken ook niet erg happig om die informatie te delen met beleggers.

De zakenbanken verdienden niet alleen honderden miljoenen aan het begeleiden van de enorme transacties, maar zouden zelfs opstrijken nu de koers naar beneden gaat. Volgens The Wall Street Journal zou het om een extra winst van 100 miljoen dollar gaan.

Zelfs nu de waarde van het aandeel gehalveerd is, is Facebooks koers-winstverhouding (meer dan 40) veel hoger dan die van Microsoft of beurslievelingen als Google of Apple. Terwijl Apple gisteren juist het record brak als meest waardevolle bedrijf op de Amerikaanse beurs. Facebook zou, zo was de verwachting, de bekroning worden van een jaar vol beursintroducties van Amerikaanse internetbedrijven. Maar van de sociale netwerken die in het afgelopen jaar naar de beurs gingen doet alleen LinkedIn het goed. Dat aandeel staat in ieder geval boven de introductieprijs van mei 2011. Hoewel LinkedIn – en daaruit mogen Facebook-beleggers hoop putten – aanvankelijk een derde van zijn waarde verloor. Investeerders trekken nu hun handen af van kortingennetwerk Groupon en de spelletjesontwikkelaar Zynga, die erg afhankelijk is van Facebook.

En wie gaan er het schip in nu zoveel van de waarde in rook opgaat? Het zijn met name institutionele beleggers die een gokje wilden wagen op de grootste internethype van het afgelopen decennium. Ook Nederlandse pensioenfondsen kochten voor enkele tientallen miljoenen euro’s Facebook-aandelen, meldde Het Financieele Dagblad gisteren. Maar het is niet duidelijk of ze het volle pond betaalden en of ze überhaupt nog Facebook-aandelen bezitten. Bovendien zijn de fondsen relatief voorzichtig ingestapt: de grootste investering kwam van APG, dat 12,5 miljoen euro in Facebook stopte. Dat is kleingeld in verhouding met de 301 miljard dollar die APG in beheer heeft.

Tegelijkertijd zegt de waardering van beleggers en koopjesjagers weinig over de potentie van het bedrijf. Facebook mag dan een zeperd op de beurs zijn, als advertentieplatform blijft het zijn potentiële waarde houden.

Facebook heeft bijna een miljard gebruikers die afgelopen kwartaal 1,2 miljard dollar aan advertentieomzet opleverden. In de afgelopen tijd is het spectaculaire groeitempo afgenomen, maar met name buiten de VS kan Facebook nog behoorlijk groeien. In Nederland heeft meer dan 40 procent van de bevolking een Facebook-account.

En zolang Facebook die honderden miljoenen eyeballs telt, is er hoop. De aandacht van al die kijkers – en de schat aan persoonlijke gegevens die ze aan Facebook toevertrouwen – moet te vangen zijn in een verdienmodel. Maar dat komt niet in één keer tot stand. Zo deed ook de televisie er decennia geleden lang over om een geschikt model te vinden voor reclames die door zowel adverteerders als het publiek te pruimen waren. Facebook heeft wel een extra uitdaging. Het netwerk werd groot op de pc en de laptop, maar inmiddels pakken de meeste gebruikers hun smartphone of tablet pc om Facebookvrienden te benaderen. Dat zijn niet de apparaten waarop je lastig gevallen wilt worden met overdadige advertenties.

Facebook heeft zijn hoop daarom gevestigd op zogeheten gesponsorde verhalen; geautomatiseerde aanbevelingen van vrienden die in je nieuwsoverzicht verschijnen. „Sponsored stories zijn de basis van onze mobiele advertentieverkoop”, zei Sheryl Sandberg, die samen met Zuckerberg het sociale netwerk leidt.

Maar die basis blijft wankel zolang privacyorganisaties succesvol protesteren tegen het ongevraagde gebruik van ‘likes’ – de vind-ik-leuk knop. Privacybewuste gebruikers eisen dat Facebook van tevoren vraagt of je ‘likes’ gebruikt mogen worden voor commerciële doeleinden. Het bedrijf wil alleen mensen de mogelijkheid bieden om zich achteraf uit te schrijven, in de ervaring dat de meeste consumenten dat te veel moeite vinden.

Een poging van het sociale netwerk om deze zaak te schikken voor 20 miljoen dollar – het aanbod: 10 miljoen voor de advocaten, 10 miljoen voor een goed doel naar keuze – is net door de Amerikaanse rechter afgewezen. Opnieuw een pijnlijke nederlaag voor Facebook.