Stemwijzer versus Kieskompas

De invloed van de stemhulpen is groot. Een debat tussen André Krouwel (Kieskompas) en Kars Veling (Stemwijzer) aan de hand van vier stellingen.

Politiek redacteuren

Stemwijzer is de beste

Kars Veling (Stemwijzer): „De Stemwijzer is een nuttig instrument. Hij is zorgvuldig samengesteld, goed toegankelijk en beslaat het hele politieke spectrum. Mensen vullen hem graag in.”

André Krouwel (Kieskompas): „Het idee van de Stemwijzer is geweldig. Ze waren de eerste in de wereld, en het vindt overal navolging. Maar het is slecht uitgevoerd. Stemwijzer brengt alles terug tot een ja/nee-vraag. Op die manier dwing je met name de middenpartijen naar links of naar rechts te buigen.

„Verder stelt Stemwijzer de partijen in staat om te liegen. Ze sturen hun stellingen naar de partijen, en die kunnen vervolgens naar believen antwoorden. Jack de Vries (CDA) heeft toegegeven dat zijn partij in 2006 de grenzen van de geloofwaardigheid heeft opgezocht. Bij tien van de dertig stellingen hebben ze toen de PvdA uitgescholden, in plaats van hun eigen standpunten weer te geven. De Stemwijzer liet zich voor hun karretje spannen. Ze schrappen stellingen onder druk van partijen.”

Veling: „Onzin. Ik heb er dit jaar dicht op gezeten, en wij hebben niet één antwoord geaccepteerd waarvan we dachten: dit is niet in overeenstemming met het verkiezingsprogramma.”

Krouwel: „Dan is er iets veranderd.”

Veling: „Het is voortschrijdend inzicht. Maar je moet de betekenis van de Stemwijzer ook niet overschatten. We laten de opvattingen van de partijen zien, het is geen stemadvies. Wij hebben geen wetenschappelijke pretentie.”

Krouwel: „De Stemwijzer heeft een enorme impact.. De helft van de zwevende kiezers laat zijn stem erdoor bepalen. Stemwijzer heeft de uitslag van de vorige verkiezingen beïnvloed. Maar tegelijkertijd zeggen jullie: wat wij doen, is geen wetenschap. Dat kan niet.”

Kieskompas is de beste

Krouwel: „Bij het Kieskompas hanteren we een schaal van 5 gradaties, van ‘helemaal mee eens’ tot ‘helemaal niet mee eens'. En bij ons krijg je geen stemadvies, zoals bij de Stemwijzer, maar word je geplaatst in een assenstelsel. Op de horizontale as: hoe links of rechts ben je op sociaal-economisch gebied? Op de verticale as: ben je conservatief of progressief?”

Veling: „Wij geven helemaal geen stemadvies. Daar zijn we na 2006 mee opgehouden. We geven nu een rangorde aan. Je verkondigt al jaren onwaarheden over Stemwijzer in de media, André. Dat vind ik beneden niveau.”

Krouwel: „Een rangorde is toch een advies? Veel mensen zien het in ieder geval nog wel zo.”

Veling: „Waarom kiezen jullie op de verticale as voor de tegenstelling conservatief-progressief? Die is inmiddels sterk achterhaald. Veel politicologen zeggen: er moet een derde as bij: internationaal versus lokaal georiënteerd.”

Krouwel: „Daar is geen consensus over. Je hebt een geld-as en een moraal-as. Geld en moraal gaan niet samen, en daarom staan ze in ons model loodrecht op elkaar. Op die moraal-as staat trouwens van alles, van pro- of anti-Europa tot veiligheid tot medisch-ethische kwesties”

Veling: „Ik vind het Kieskompas een interessante tool. Maar het is de vraag of hij bruikbaar is voor grote aantallen mensen die weinig ervaring hebben met politiek. Zeker voor laagopgeleiden is hij nogal complex.”

Krouwel: „De Stemwijzer denkt dat kiezers dom zijn. ”

De stellingen deugen niet

Krouwel: „De Stemwijzer heeft heel slechte stellingen. Er ontbreken heel belangrijke thema’s. Waarom is er geen stelling over de euro en de financiële steun aan de zuidelijke eurolanden? Dat is absurd.”

Veling: „We hebben drie stellingen over Europa.”

Krouwel: „Ik heb het over de euro, meneer. Deze verkiezing gaat over of we in de euro blijven, of we een neuro en een zeuro krijgen, of we steun aan de zuidelijke eurolanden geven. Dat is het centrale punt van deze verkiezingen. U mist dat gewoon, en dat komt door uw selectie van stellingen.”

Veling: „Jullie stelling luidt: ‘Nederland moet in de euro blijven.’ Maar er is maar één partij die dat niet vindt: de PVV. Dus dat voegt niets toe.”

Krouwel: „Er zijn ook twee partijen voorstander van een mogelijke georganiseerde exit uit de euro: SGP en ChristenUnie. Maar dat past niet in jullie vraagstelling.”

Krouwel: „Bij Kieskompas gaan we niet zomaar met wat mensen in een kamer zitten om te bedenken: wat leeft er, waar moeten we stellingen over maken?”

Veling: „Zomaar in een kamer zitten? Dat vind ik badinerend. We hebben de verkiezingsprogramma’s bestudeerd, we hebben een documentatiecentrum.”

Krouwel: „Wie zitten er dan in jullie panel? Op welke politieke partijen stemmen ze? Wat gebeurt er als je zo’n club mensen bij elkaar zet? Dat is allemaal heel problematisch.”

Veling: „Neem van mij aan dat het allemaal buitengewoon open gebeurt.”

Krouwel: „Wij hebben alle media-uitingen tijdens het kabinet-Rutte verzameld in een database. Daaruit hebben we clusters van woorden gehaald. En dan zien we bijvoorbeeld dat Mauro een heel belangrijk onderwerp is geweest in het publieke debat. Het is een objectieve methode om te zeggen: dit zijn de 30 à 40 onderwerpen waarover we het moeten hebben.

De beste stemhulp heeft de meeste gebruikers

Veling: „We zitten na vier dagen al op een half miljoen bezoekers. Ik denk dat we het record uit 2006, 4,7 miljoen, deze keer gaan evenaren.”

Krouwel: „Kieskompas wordt minder vaak ingevuld dan Stemwijzer, ook al zijn we beter. In 2010 gebeurde dat 1,5 miljoen keer, bij hen 4,2 miljoen keer. Waarom? Tja, waarom lezen meer mensen De Telegraaf dan NRC Handelsblad?

Veling: „De Stemwijzer kost mensen niet veel tijd, en het is duidelijk wat eruit komt. Het is eenduidig.”

Krouwel: „Wij bestaan bij de gratie van Stemwijzer. Laat ze vooral blijven.” Lachend: „Het zou een ramp voor mij zijn als de Stemwijzer er mee zou stoppen. Dan zou ik een inktzwarte depressie belanden.”