Spijt ex-vrouw Dutroux overtuigt veel Belgen niet

Duizenden Belgen uitten gisteren hun woede over de aanstaande vrijlating van de ex-vrouw van Marc Dutroux. „Bij justitie verandert niks. Dit is een apenland.”

De eerste toespraken van slachtoffers en nabestaanden zijn geweest, er is geschreeuwd over de katholieke kerk die ‘pedofielen beschermt’ en dan beginnen zo’n vijfduizend Belgen op zondagmiddag aan een protestmars door Brussel: ze willen niet dat Michelle Martin, ex-vrouw en medeplichtige van kindermoordenaar Marc Dutroux, vervroegd vrijkomt.

Als het Hof van Cassatie volgende week beslist dat dat toch gebeurt, zal Martin in een klooster bij Namen gaan wonen.

In de buurt van het podium staat dan nog een oude man. Zijn lippen trillen, in zijn handen houdt hij een bord met de tekst: ‘Rémy Lecrenier staat ook op het punt om vrijgelaten te worden’. Het is de moordenaar van zijn vrouw en drie dochters. In 1999 werd Lecrenier veroordeeld tot levenslang, maar na tien jaar mocht hij voorwaardelijke vrijlating aanvragen. „Ik krijg er nu om de twee of drie maanden een brief over. Ik heb geen rust meer, er dreigt gevaar.”

De vader van een van de slachtoffers van Dutroux, Jean-Denis Lejeune, organiseerde de protestactie van gistermiddag om veranderingen te eisen bij justitie. Hij wil dat slachtoffers iets te zeggen krijgen over een voorwaardelijke vrijlating.

Hij vindt ook dat veroordeelden moeten worden gedwongen om schadevergoeding te betalen aan slachtoffers – Martin liet een grote erfenis van haar moeder meteen over aan haar kinderen – en hij wil dat de wet wordt veranderd die bepaalt of iemand recidivist is. Michelle Martin had Dutroux al eerder geholpen bij ontvoeringen en verkrachtingen en was daarvoor veroordeeld. Maar dat had een lagere rechtbank gedaan, waardoor het niet meetelde bij de tweede veroordeling. Anders zou ze pas in 2016 voorwaardelijke vrijlating kunnen aanvragen.

Door de gerechtelijke uitspraak van eind juli dat Martin vrij kan komen, blijkt opnieuw hoe hard de zaak-Dutroux België in 1996 heeft geraakt. Bij het klooster in de buurt van Namen wordt nu vaak gedemonstreerd, de nonnen worden bedreigd en krijgen politiebewaking. De ene analyse verschijnt na de andere, er zijn weer interviews met nabestaanden, opiniestukken en discussies: kan het waar zijn dat Martin echt spijt heeft? In het tijdschrift Paris Match zei een neef van Martin dat hij bij zijn tante nooit iets van berouw had gemerkt.

In de stoet die van het Brusselse Noordstation naar het Jusitiepaleis gaat, loopt ook de Vlaamse priester Rik Devillé. Hij verzamelde jarenlang verhalen van slachtoffers van seksueel misbruik door katholieke geestelijken en probeerde er – zonder succes – aandacht voor te krijgen van de Belgische bisschoppen.

Devillé zegt dat hij vergiffenis mooi en belangrijk vindt. Maar dan zou, vindt hij, Michelle Martin eerst zelf over haar spijt moeten beginnen. „Jezus aan het kruis zei tegen de ene moordenaar naast hem: ‘Vandaag zult gij samen met mij in het Paradijs zijn’. Maar die man was zelf over zijn slechte leven begonnen. Tegen de andere moordenaar zei Jezus niks.”

Devillé gelooft ook niet dat de nonnen van het klooster bij Namen zelf hebben bedacht dat ze Martin zouden opvangen. Dat zeggen de nonnen zelf en dat zei de Belgische aartsbisschop Léonard. Devillé: „Zo gaat het nooit. De kerkelijke overheid gaat daarover. De zusters zeiden later nog dat ze over de komst van Martin zouden stemmen, maar ze hebben niets om over te stemmen. Of denkt iemand dat de democratie in de kerk is uitgevonden?”

De burgemeester van Namen zei zaterdag dat zijn gemeente de kosten van de politiebewaking bij het klooster niet langer wil betalen. De federale overheid moet het overnemen, vindt hij, of de nonnen moeten zelf maar iets bedenken.

Een politieman uit Gent, die in korte broek en op gympen als demonstrant in de stoet meeloopt, denkt dat de burgemeester probeert om stemmen te trekken: in het najaar zijn er gemeenteraadsverkiezingen. „Hij maakt zichzelf niet populair door de nonnen te bewaken. Hij wil ervan af.”

De politieman wil zijn naam niet zeggen omdat hij denkt dat hij anders problemen krijgt op zijn werk. Hij doet aan het protest in Brussel mee, zegt hij, uit „een grote behoefte aan rechtvaardigheid” en kwaadheid over justitie in België. Hij haalt een artikel uit de krant De Tijd uit zijn rugzak en laat de opening zien: ‘Bij de parketten in België liggen nog 10.467 strafdossiers die in de jaren negentig zijn geopend, maar nog altijd niet zijn afgesloten.’

Op het bureau zal hij de collega’s er morgen op aanspreken, zegt hij, omdat zij niet bij de demonstratie waren. Maar dan ziet hij er opeens toch één: van het gerechtelijk laboratorium, wel net met pensioen. Ze omhelzen elkaar.

Naast de laboratoriumonderzoeker loopt Yvette Sneyers (50). Ze is meubelmaakster in Tongeren en deed in oktober 1996 ook al mee aan de ‘Witte Mars’ na de arrestatie van Dutroux. Die mars had zo’n 300.000 deelnemers, ze eisten dat politie en justitie beter gingen functioneren. „Ik voelde me verplicht om weer te komen en alle mensen van toen hadden zich verplicht moeten voelen. Er is niets veranderd, ik vind België nog steeds een apenland. Iemand wordt gearresteerd, komt dezelfde dag nog vrij en zeven jaar later is zijn proces. En slachtoffers leven in ellende.”