Politieke passie van een vermoeiende oom

Topmanager Verwaayen is meer een prater dan een kijker. In zijn Zomergasten-uitzending miste Hanneke Groenteman zachtheid en ontroering.

Ben Verwaayen had in De Morgen gelezen dat Jan Leyers in de voorgaande Zomergasten-afleveringen onderworpen was geweest aan een „volkstribunaal van onbeschofte Nederlanders, die hem verbaal op de bek geslagen hadden”. Hij had ze niet gezien en vroeg zich af of het waar was. Jan Leyers gaf niet veel meer terug dan dat Vlamingen iets meer houtwol om hun woorden wikkelden dan Nederlanders (of zoiets). „Is dat een antwoord?”, vroeg hij aarzelend. Dit terzijde, want de avond werd door dit geurvlaggetje helemaal niet bepaald. Ben Verwaayen, meester in ijsbreken, had zijn communicatieve vaardigheden tentoongespreid en Jan Leyers zijn gebruikelijke zachtmoedigheid.

Aan de slag heren, stroop de mouwen maar op!

De bruinverbrande Ben Verwaayen, topmanager, big shot in de telecomwereld, die momenteel vanuit Parijs leiding geeft aan de Amerikaans-Franse telecomgigant Alcatel-Lucent, is een echte opgestrooptemouwenman. Zo’n hardcore supergoede liberaal. Waar de VVD een patent op heeft (Neelie Kroes, Erica Terpstra, Hans Wiegel, noem maar op). Waarom hebben andere partijen zo iemand niet? Zo iemand van wie je, of je nou wilt of niet, een goed humeur krijgt, omdat hij/zij dat zelf heeft. Of lijkt te hebben. Ik ben zelf – sociaaldemocraat van geboorte – altijd een beetje weerspannig bij dit soort montere, welbespraakte, geen-speld-tussen-te-krijgen redeneerders, maar moet me tegelijkertijd gewonnen geven. Want ze zíjn welbespraakt en er ís, zo een-twee-drie, geen speld tussen hun redeneringen te krijgen. Althans niet door mij, bijvoorbeeld over democratische principes en zakendoen. Daar klopte van alles niet, maar daar blies Verwaayen listig overheen. Ik had zo’n oom, veel rijker en rechtser dan mijn vader, en heel vermoeiend, maar zijn energie blies de saaie verjaardagen wel leven in. Zo voelde Ben Verwaayen gisteren ook aan. Als jongetje van vijf stond hij al in de tuin buren toe te spreken, die niet begrepen wat hij aan het doen was. Dat beeld bleef me bij. Dat ongegeneerde, gepassioneerde jongetje dat móét praten, of iedereen het nou begrijpt of niet.

Ik raakte gisteravond de draad nogal eens kwijt in de lawine van woorden, op hyperenergieke toon uitgestoten, maar ineens haakte ik dan weer aan. Af en toe snakte ik naar een fragment, ik had het gevoel dat Verwaayen meer een prater dan een kijker is. Hij had ervoor gewaarschuwd: „Wat je vraagt, dondert niet. Ik geef wel antwoord.” Weldadig voelde de beroemde toespraak van Steve Jobs aan, die veertien minuten duurde. Begrijpelijk en sympathiek dat de creatieve, filosofische Jobs een grote inspiratiebron is voor Verwaayen, die mij meer een doener dan een denker lijkt. Met alle respect (niet als dooddoener, maar wel gemeend). Het was na Lidewij Edelkoort, Zomergast van vorige week, een goed tegengeluid, deze inkijk in internationale machtsstructuren, kapitalisme, ondernemerschap, politieke passie. En toch klopten ze in bepaalde opzichten wel met elkaar. Allebei, op hun manier, luiden ze in niet mis te verstande woorden de alarmbel: we zullen ons moeten realiseren dat er grote veranderingen gaande zijn. En dat we pijn zullen lijden. En anders tegen het leven aan zullen moeten kijken. Verwaayen zei het mooi: „Het was altijd zo dat kinderen het beter kregen dan hun ouders. Nu hebben ouders het beter dan hun kinderen.”

Balans van de avond: heel veel woorden, te weinig fragmenten. Een heel stuk over darten, over de chef Bernard Loiseau, André Hazes, nogal zonde van de tijd. Ik miste in de uitzending toch diepgang, zachtheid, ontroering, bespiegeling. Ben Verwaayen noemde zichzelf een „kletsmajoor”. Dat is zelfspot en helemaal niet waar. Hij is een razendslimme, succesvolle, vermoeiende oom.

Hanneke Groenteman

Individuen werken hier hard, de samenleving niet. In plaats van Goede Tijden, Slechte Tijden zijn wij van Goede Tijden, Compenserende Tijden.

Ben Verwaayen

Je kan Griekenland wel uit de euro gooien, maar je haalt globalisering niet meer uit de schappen bij de Albert Heijn.

Ben Verwaayen

Ik ben een mensenmens

Ben Verwaayen