Poetin verslikt zich in punkers

Twee jaar vindt Vladimir Poetin dus niet zo’n „strenge straf” voor de drie vrouwen die een kathedraal gebruikten voor een ‘punkgebed’. Het is zo goed als uitgesloten dat de rechter van dienst het politieke vonnis, met allerlei kritiek op het feminisme in het algemeen, zelf heeft geveld. Grote zaken worden in Rusland afgestemd met het Kremlin.

En groot is de zaak geworden. Van een onbeduidend protestbandje is Pussy Riot uitgegroeid tot een splijtzwam in Rusland. Zelfs de orthodoxe kerk drong ná het vonnis ineens in een officiële verklaring aan op barmhartigheid. Want jonge moeders in het gevang: dat is in strijd met de civilisatie waarop ‘moedertje Rusland’ (rodina mat) prat gaat.

Wat oppositionele politici sinds de frauduleuze verkiezingen vorig jaar niet voor elkaar kregen, lukte Pussy Riot per ongeluk wel: het gezicht worden van dat deel van de Russische samenleving dat ‘normaal’ wil leven zonder ‘vadertje Staat’ permanent dankbaar te moeten zijn.

Pussy Riot is daarvan het uithangbord. De vrouwen mogen naïef zijn, met een dommige kijk op politieke actie. Juist door hun apolitieke resonans zijn de vrouwen een politiek symbool. Althans, als de oppositie nu niet radicaliseert. Tot nu toe zijn haar geweldloosheid en humor aanknopingspunten voor Russen. Geweld zou voor Poetin koren op de molen zijn.

Buiten Rusland is Pussy Riot ook het symbool van de repressie waarmee Poetin zijn derde ambtstermijn heeft ingeluid. Minister Rosenthal van Buitenlandse Zaken sloot vrijdag ten langen leste de rij met een kritische noot. Dat getuigde van een beetje moed. Vaak zweeg Den Haag. Nederland laat zich als ‘collega-aardgasnatie’ voorstaan op een speciale band met Moskou. De handel is intensief. Dit jaar is die goed voor krap 30 miljard euro. Volgend jaar vieren de landen dat met een speciaal bilateraal jaar.

Maar het kan niet blijven bij die ene uitspraak van Rosenthal. Zolang de drie Pussy Riots gevangen zitten, moet de regering druk op de ketel zetten. Hoewel de handelsbalans door de export van olie en gas nadrukkelijk in Russisch voordeel is, heeft Nederland wel degelijk machtsmiddelen. Zonder de Gasunie kan Gazprom de vleugels niet naar believen uitslaan. Zonder het gunstige fiscale klimaat in Nederland kunnen Russische zakenlieden hun geld niet offshore parkeren.

‘Stille diplomatie’ alleen is niet genoeg. Pussy Riot is aanleiding om iets luider te spreken over Rusland. Ten tijde van de Koude Oorlog zat Nederland niet om een mening verlegen. Waarom nu dan wel?