Laat stille diplomatie met Rusland wat luider worden

Twee jaar vindt Vladimir Poetin dus niet zo’n „strenge straf” voor drie vrouwen die 40 seconden het altaar van een kathedraal gebruikten voor een ‘punkgebed’. Het is zo goed als uitgesloten dat de rechter van dienst in de zaak tegen Pussy Riot zelf haar draconische vonnis heeft geveld. Grote zaken worden in Rusland afgestemd met het Kremlin.

En groot is de zaak geworden. In Rusland is Pussy Riot van een onbeduidend protestbandje uitgegroeid tot een maatschappelijke splijtzwam. Zelfs de orthodoxe kerk drong ná het vonnis ineens aan op barmhartigheid. Want drie vrouwen, onder wie jonge moeders, in het gevang: dat is in strijd met de civilisatie waarop ‘moedertje Rusland’ (rodina mat) prat gaat.

Wat oppositionele politici sinds de frauduleuze verkiezingen in december vorig jaar niet voor elkaar kregen, lukte Pussy Riot per ongeluk wel: het gezicht worden van dat deel van de Russische samenleving dat ‘normaal’ wil leven zonder ‘Vadertje Staat’ permanent dankbaar te moeten zijn.

Pussy Riot is daarvan het uitgangbord. De vrouwen mogen dan naïevelingen zijn, met een wat dommige kijk op politieke actie. Juist door hun apolitieke resonans zijn de drie gevangen moeders nu een sterk politiek symbool. Althans, als de oppositie door deze zaak niet radicaliseert. Tot nu toe zijn haar geweldloosheid en humor aanknopingspunten voor de gewone Rus. Mocht er onverhoopt geweld gebruikt gaan worden door radicale groepjes in de marge, dan krijgt Poetin ineens wel weer sterke argumenten voor zijn repressie.

Ook buiten Rusland is Pussy Riot het teken van de repressie waarmee Poetin zijn derde ambtstermijn heeft ingeluid. Minister Rosenthal van Buitenlandse Zaken sloot vrijdag ten langen leste de rij met een kritische noot. Dat getuigde van moed. Want Nederland laat zich er, door de ‘gasrotonde’, op voorstaan een speciale band te hebben met Rusland. De handelsbetrekkingen zijn intens. Dit jaar zijn die goed ruim 25 miljard euro. Volgend jaar vieren de landen dat met een speciaal bilateraal jaar.

Maar het kan niet blijven bij die ene uitspraak van Rosenthal. Zolang de drie Pussy Riots gevangen zitten, moet de regering druk op de ketel zetten. Hoewel de handelsbalans door de export van olie en gas nadrukkelijk in Russisch voordeel is, heeft Nederland wel degelijk machtsmiddelen. Zonder de Gasunie kan Gazprom de vleugels niet uitslaan. Zonder het fiscale klimaat in Nederland kunnen Russische zakenlieden hun geld niet offshore parkeren.

‘Stille diplomatie’ alleen is niet genoeg. Het wordt tijd dat de regering iets luider spreekt over Rusland. Ten tijde van de Koude Oorlog zat Nederland niet om een mening verlegen. Waarom nu dan wel?