Gu cel in, Bo blijft buiten schot

De vrouw van de gevallen Chinese politicus Bo Xilai gaat de cel in voor moord. Maar waarom blijft Bo zelf buiten schot? Is er een deal gesloten met de partij?

„Dit vonnis is juist en getuigt van respect voor het recht, de waarheid en het leven”, reageerde een onbewogen Gu Kailai, echtgenote van de afgezette Chinese toppoliticus Bo Xilai, vanmorgen in de rechtszaal. Daarmee stemde Gu, zelf advocate, in met het vonnis van het hof. Dat veroordeelde haar wegens moord op haar Britse zakenpartner Neil Heywood tot de doodstraf, die na twee jaar van goed gedrag in de gevangenis kan worden omgezet in levenslang. Haar assistent Zhang Xiaojun, die hielp Heywood te vergiftigen met cyanide in een hotel in Chongqing, gaat negen jaar de cel in.

Met het einde van het snelle proces – de rechtszitting zelf duurde amper zeven uur – is de meest geruchtmakende politieke affaire sinds de betogingen op het Tiananmenplein van 1989 nog niet voorbij. De grote vraag is wat er gebeurt met de populaire ex-partijsecretaris van Chongqing Bo Xilai, telg van een roemruchte revolutionaire familie die bijna was doorgedrongen tot de hoogste regionen van de communistische partij.

Volgens de hoofdredactrice van het blad Caixin (Geldnieuws), Hu Shuli, is het onwaarschijnlijk dat Gu Kailai in haar eentje heeft gehandeld om haar zoon Bo Guagua te beschermen tegen chantagepraktijken van Heywood. De Brit zou de jonge Bo hebben vastgehouden en bedreigd.

„De grote geldbedragen die in de affaire een rol spelen, de rol van vijf hoge politieagenten bij het in de doofpot stoppen van de moord; dit alles wijst op corruptie op hoog niveau en daar is het tijdens het proces niet over gegaan”, aldus Hu Shuli op de website van Caixin.

Volgens de Pekingse professor He Weifang maakt het vonnis deel uit van een reeks afspraken die tijdens geheime onderhandelingen tussen de familie Bo en betrokken partijorganen zijn gemaakt.

„Als Gu niet tot een prominente familie had behoord, was zij vandaag nog geëxecuteerd en had haar assistent levenslang in plaats van maar negen jaar gekregen’’, aldus He Weifang die strafrecht doceert aan de Universiteit van Peking.

Van de vijf politiemannen die bij de zaak betrokken zijn, zijn er vier al berecht. Het wachten is nog op het proces tegen ex-politiecommissaris en viceburgemeester van Chongqing Wang Lijun. Hij was op de hoogte van de moordplannen en hielp bewijsmateriaal verdonkeremanen. Toen hij de zaak besprak met Bo Xilai werd zijn baas zo kwaad dat Wang voor zijn leven vreesde en via het Amerikaanse consulaat in Chengdu naar de VS wilde vluchten.

„De rol van Wang Lijun doet vermoeden dat Bo Xilai Chongqing bestuurde als het hoofd van een criminele organisatie, hij stuurde politiemannen achter Wang aan om hem uit te schakelen en gebruikte het justitiële systeem om tegenstanders te elimineren”, aldus Hu Shuli.

Behalve op besluiten over het lot van Bo en van Wang wacht China nu op de bekendmaking van de datum van het achttiende partijcongres. Daar wordt bekendgemaakt wie vanaf begin volgend jaar de vertrekkende president Hu Jintao en premier Wen Jiabao en nog vijf andere politbureauleden zullen opvolgen.

Nu het proces achter de rug is en Bo Xilai is uitgeschakeld als kandidaat voor een topfunctie, komen de voorbereidingen van het partijcongres in Peking op gang. Aanvankelijk werd verwacht dat dat in oktober gehouden zou worden maar volgens het Hongkongse dagblad Ming Pao zal het mogelijk al eind september plaatsvinden om „China en de wereld te laten zien dat de partij de rijen heeft gesloten”.