Generatie 1988 nog altijd op zoek naar trainerssucces

De internationals die in ‘88 Europees kampioen werden, vechten nog altijd voor erkenning als trainer. Van Basten en Koeman houden de eer van hun generatie hoog.

„Dit is een goed stel hoor!”, riep commentator Theo Reitsma in 1988 nadat het Nederlands elftal Europees kampioen was geworden. Het Oranje van Rinus Michels pakte voor het eerst in de geschiedenis een hoofdprijs en zette zich daarmee voor altijd op de kaart. De overtuiging was groot dat deze generatie spelers later een nieuwe lichting toptrainers voort zou brengen. Maar nu 24 jaar later zijn tal van trainerscarrières in de knop gebroken en strijden anderen voor erkenning. Ronald Koeman en Marco van Basten zaten zaterdagavond na Feyenoord-Heerenveen (1-1) broederlijk naast elkaar. „Altijd leuk om elkaar weer tegen te komen”, stelde Ronald Koeman. „Gelukkig zijn we in evenwicht gebleven”, zei Van Basten.

De internationals van 1988 groeiden op in het tijdperk van de trainer Johan Cruijff. De beste voetballer die Nederland ooit heeft voortgebracht kreeg als enige ooit dispensatie van de KNVB en kreeg de licentie ‘coach betaald voetbal’ cadeau. Cruijff boekte als selfmade coach bij Ajax en Barcelona tal van successen. Het was voer voor een nieuwe discussie: de praktijkjongens versus de schoolmeesters. De Europese kampioenen van 1988 voelden zich gesterkt en gesteund om na een verkorte trainerscursus ook snel aan hun tweede carrière te beginnen. Waarschuwende woorden van Co Adriaanse – „Een goed paard is nog geen goede ruiter” – werden in de wind geslagen.

Doelman Hans van Breukelen en rechtsback Berry van Aerle zijn de enige twee uit het basiselftal van de finale die nooit aan het trainersschap begonnen zijn. Van Breukelen werd nog wel technisch directeur van FC Utrecht, maar knapte al snel af. De doelman is nu lid van de raad van commissarissen bij zijn oude club PSV. Van Aerle begon een tweede loopbaan als postbode voordat PSV hem een baan gaf als supporterscoördinator en scout.

De andere negen ‘helden van München’ begonnen in veel gevallen snel aan het coachschap. De spijkerharde verdediger Adri van Tiggelen en de technicus Arnold Mühren acteerden bij hun oude clubs Sparta en Ajax als assistent- en jeugdtrainer. Van Tiggelen probeerde het vorig jaar als hoofdtrainer bij Heerjansdam, maar stapte al na vijf weken op. Mühren werd twee jaar geleden bij Ajax ontslagen omdat hij niet meer te sturen zou zijn.

Dezelfde klacht kreeg Ruud Gullit vaak te horen. Gullit verbaasde vriend en vijand toen hij in 1996 van de ene op de andere dag speler-trainer van Chelsea werd. Hij veroverde met de Londense club nog wel de FA Cup, maar sindsdien is hij nog altijd op zoek naar een nieuwe prijs na mislukkingen bij Newcastle United, Jong Oranje, Feyenoord, L.A. Galaxy en Terek Grozny. Gullit achtte zich geschikt om deze zomer het Nederlands elftal over te nemen van Bert van Marwijk, maar de KNVB koos voor ‘schoolmeester’ Louis van Gaal.

Gullit liet afgelopen zaterdag in het AD zijn licht schijnen over zijn trainersloopbaan die wat hem betreft nog niet voorbij is. Een topspeler zoals hij was krijgt in zijn ogen minder krediet. „Je wordt niet geacht dezelfde fouten te maken als een andere beginneling”, stelde Gullit. „Routine doe je alleen op als je op eigen benen staat. Maar omdat je zulke hoge ogen hebt gegooid, moet je mazzel hebben, anders is de tegenwind te hard.”

Voor Gerald Vanenburg was de tegenwind te hard. Het supertalent, dat als voetballer de torenhoge verwachtingen niet waar had weten te maken, zag zijn trainersloopbaan helemaal mislukken. Vanenburg begon als jeugdtrainer van PSV, was even hoofdtrainer van het Duitse 1860 München, daalde af naar Helmond Sport en FC Eindhoven, om als extra veldtrainer bij Willem II te eindigen. ‘Vaantje’ was ook als trainer nooit een leidersfiguur.

Frank Rijkaard, Jan Wouters, Erwin en Ronald Koeman en Marco van Basten houden tot op de dag van vandaag de eer van hun generatie hoog. Ook dit vijftal werd de afgelopen jaren door schade en schande wijs. Rijkaard staat symbool voor de grilligheid, die een onervaren coach met zich meebrengt. De voormalige verdediger begon bij Oranje, degradeerde met Sparta, won de Champions League met Barcelona en is als bondscoach Saoedi-Arabië alweer uitgeschakeld voor het WK van 2014. Wat dat betreft blijft Rijkaard ook als coach een mysterie.

De carrières van Wouters, de broers Koeman en van Van Basten worden gekenmerkt door ups en downs. Wouters ging hopeloos ten onder als coach van Ajax en wilde geen hoofdtrainer meer zijn. Maar nadat vorig seizoen Erwin Koeman bij FC Utrecht vertrok heeft hij de handschoen weer opgepakt. FC Utrecht won zaterdagavond met 3-1 bij VVV Venlo. Erwin Koeman werkt dit seizoen op zijn beurt aan eerherstel bij RKC, dat gisteren bij ADO met 2-2 gelijkspeelde.

Ronald Koeman heeft bij Feyenoord bewezen dat er wel degelijk een goede coach in hem schuil gaat. Van Basten hoopt dit seizoen met SC Heerenveen in zijn voetsporen te treden. De vedettes van 1988 stonden zaterdagavond in de snikhete Kuip tegenover elkaar. Meer dan eens sloeg de onmacht toe omdat de spelers hun opdrachten niet konden uitvoeren. Illustratief was de uitbarsting van Van Basten vlak voor tijd bij de gelijkmaker van Feyenoord. Koeman en Van Basten zijn als trainer nog ver verwijderd van de Europese toppers die ze in 1988 als spelers onder Michels waren.