De kampioenen van Iten lopen niet meer zo hard Keniase atleten oogsten hoon

De Spelen van Londen verliepen slecht voor de Keniase atletiek. Een Oegandees stal de show op de marathon. „Er is iets grondig fout met onze mentaliteit.”

Keniase atleten falen omdat ze slagen. Laks geworden door hun eerdere successen presteerden ze beroerd op de Spelen in Londen en stortten ze Kenia in nationale rouw. Dergelijke commentaren in de media kregen de teleurgestelde sportlieden te lezen bij hun terugkeer uit Londen in Kenia. Tijdens een ingehouden welkomstceremonie wachtte alleen de vicepresident hen op, terwijl de atleten zich bitter uitlieten over de leiding van hun olympische team.

Kenia is begonnen aan een gewetensonderzoek. Na de twaalf medailles in Peking, waarvan de helft goud, bestond er bij de Kenianen geen enkele twijfel dat ze opnieuw in de hoogste regionen van de medaillespiegel zouden eindigen. Maar alles leek fout te lopen. Slechts elf medailles, waarvan twee gouden, werden binnengehaald. In Peking eindigde Kenia als de Afrikaanse natie met de meeste medailles, in Londen moest het genoegen nemen met een vernederende derde positie, na Zuid Afrika en Ethiopië.

Kenianen rennen zich uit de armoede. Rond het dorpje Iten, het ‘thuis van de kampioenen’ in de hooglanden, hollen dagelijks honderden aspirant-atleten over de paadjes in de maïsvelden in de hoop aandacht te trekken van trainers die op zoek zijn naar talent. De families van eerzuchtige renners hebben vaak hun laatste bezittingen verkocht om hun zonen en dochters naar Iten te kunnen sturen.

Na eventueel succes volgt vaak snel de neergang. Mike Kosgey, hoofdcoach van het olympische team in Peking, schrijft recentelijk in een bitter commentaar: „Onze renners zijn op zoek naar snel geld. Eenmaal aan de top hebben ze hun energie rap opgebrand zodat ze bij kampioenschappen geen kracht meer over hebben”.

Sportjournalist Robert Ochala denkt dat er iets „grondig fout is met de mentaliteit” van de Keniase atleten. „We geloven in een soort natuurlijke superioriteit”, zegt hij. „Maar in andere landen zijn atleten nog wel gedreven.” Volgens de Keniase media stal de Oegandese marathonwinnaar Stephen Kiprotich de medaille van de Keniase kanshebbers Abdel Kirui en Wilson Kiprotich.

Oegandese commentatoren vielen over het woordje „stelen” en sneerden dat die houding de oorzaak is van Kenia’s teleurstellende resultaten. „De Kenianen denken altijd dat het hun geboorterecht is om te winnen. Daarom zijn ze gestopt om te knokken”, schreef de columnist Charles Obo.

Er zijn meer redenen die het Keniase echec verklaren. „Vanaf het begin was er iets heel erg fout”, zegt de Keniase oud-bondscoach Mike Kosgey. „Coaches moeten de sporters bijeen houden. Daar was geen sprake van.” De leiding van het olympische team wilde de atleten in Bristol laten trainen, maar ze weigerden want ze wilden in Kenia oefenen. De ruzie liep zo hoog op dat sommige lopers dreigden niet mee te doen aan de Spelen. Eenmaal in Londen bleef er weinig tijd over om te wennen aan de lage temperaturen en hoogte van de Britse hoofdstad.

Het toch al lage moreel kreeg een nieuwe opdonder toen sportfabrikant Nike tweehonderd dozen met schoenen doneerde, een geschenk dat blijkbaar goeddeels door de begeleiders van het team werd ingepikt. „De Keniase sportwereld wordt al langer door corruptie geplaagd maar in Londen werkte dit wel heel erg demotiverend”, oordeelt sportjournalist Ochala. „Door het achterover drukken van het geschenk van Nike moesten sommige atleten in hun eigen kleren op de baan rennen.”

Een aanzienlijk deel van het team verliet voortijdig Londen, een ander deel keerde na het einde van de Spelen niet naar Kenia terug. „Ze hebben het te druk met geld verdienen bij tientallen marathons overal in de wereld. Je ontwikkelt geen goede teamgeest als iedereen alleen op eigen belang uit is”, zegt Ochala.

Aan de lessen die Kenia nu leert, kan de Oegandese marathonwinnaar Stephen Kiprotich een voorbeeld nemen. Hij was de eerste sinds veertig jaar die een medaille voor Oeganda won. Bij terugkeer in Kampala vierde de hele natie feest. Kiprotich, een lage ambtenaar in de gevangenis, werd onmiddellijk tot assistent-hoofd van de gevangenissen gepromoveerd en kreeg tienduizenden dollars van president Museveni en zakenlieden.

Kiprotich wordt gefêteerd als een generaal die de oorlog won. „Door hem in de watten te leggen”, zegt columnist Charles Obo, „maakt de geestdrift voor hardlopen plaats voor een luxe leven van geld en concubines.”