Ach, of ze nu gedanst hebben of niet...

In het Westen is de verontwaardiging groot over de straf voor Pussy Riot. Maar gewone Russen kan het veel minder schelen.

Correspondent Rusland

Toela. President Obama vindt het vonnis „disproportioneel” en „teleurstellend”. Feministisch popicoon Madonna noemt het „te bruut” en „in feite onmenselijk”. Demissionair minister Rosental (Buitenlandse Zaken, VVD) beoordeelt de straf die Pussy Riot kreeg als „veel te hoog”.

Terwijl het Westen en liberale Moskovieten Russen zich opwinden over de twee jaar strafkolonie die drie leden van het feministische gezelschap vrijdag kregen wegens een punkgebed dat zij in de grootste kathedraal van Rusland ten tonele brachten, stromen in Toela, drie uur vanaf Moskou met de trein naar het zuiden, de manden vol bramen en druiven de stad binnen. De oogst van de datsja’s is weer overvloedig dit jaar.

De mensen op straat zijn praatgraag, zolang het anoniem mag. Maar wat men van de veroordeling van Pussy Riot vindt? Dat is niet zo eenvoudig. Een opinieonderzoeksbureau, dat een representatieve groep van 1601 Russen ondervroeg over de veroordeling van de drie jonge vrouwen, meldt dat meer dan eenderde moeite had te antwoorden op de vraag of het proces eerlijk verliep. Zo ook in Toela.

Een jongensachtige straatveegster in een oranje hesje, tegen de veertig, zegt: „Voor tien roebel (25 cent) krijgt u antwoord. Oh, is het voor een buitenlandse krant? Dan kost het vijftien roebel. Geintje. Weet u, ik sta passief tegenover deze zaak. Of ze nou gedanst hebben, of niet gedanst hebben. Weet ik het.”

Huisvrouw Svetlana Ivanova, (31), een brede glimlach met gouden hoektanden, zegt dat ze de kwestie niet kent. „Of wacht, dat lieten ze zien op televisie. Waren dat niet die meisjes die zich hebben ontbloot in de kerk?” Svetlana wijst naar haar vijfjarige dochtertje. „De moraal in het land gaat achteruit. Ik wil niet dat zij zoiets ziet.” Pussy Riot trok geen kleren uit. Vrouwen van de Oekraïense actiegroep FEMEN wel. Een van hen zaagde vrijdag in Kiev met ontbloot bovenlijf een kruis om ten teken van solidariteit. Ook tegen hen is nu een strafzaak geopend.

De meeste ondervraagden in Toela melden het nieuws te hebben gezien op tv. Ze hebben de rechtszaak niet actief gevolgd. Volgens de opiniepeilers deed slechts 18 procent van de Russen dat. Een kwieke oma heeft gehoord over het vonnis, en zucht: „Die meiden wilden de geschiedenis halen. Stom van ze om dat zo te doen.”

Toela was enkele eeuwen geleden groot in samovars (theeketels met een kraantje) en handgesmede wapens. Nu zijn daar alleen nog musea van over. Tegenover het kleine Kremlin (dat er niet alleen in Moskou is, ‘Kremlin’ betekent slechts ‘versterkte stadskern’) staat een reusachtig Lenin-standbeeld nog altijd overeind. Het enige kantoor aan dit plein behoort toe aan een dochteronderneming van Gazprom, het energiebedrijf waarin de staat meerderheidsaandeelhouder is. In tegenstelling tot metropool Moskou met zijn culturele elite is Toela een doorsnee Russische stad die een half miljoen inwoners telt.

Twee jaar strafkamp. Svetlana, die Pussy Riot verwarde met FEMEN, vindt de straf terecht. Een eerstejaars HBO-studente Engels ook: „Ik vind Pussy Riot echt vreselijk. Ook al ga ik nooit naar de kerk. Het is een plaats waar mensen komen in hun droefste momenten.” Haar generatiegenoten hebben gesold met intiem verdriet van hun landgenoten.

Andere geïnterviewden zijn milder. Zelfs een stationsagent in uniform die van zichzelf niet met de pers mag praten, maar het dan toch doet. „Er moet orde zijn. Terecht dat ze zijn gestraft. Maar of dat twee jaar moet zijn of een boete...” Zijn armen gaan de lucht in. „Dát is niet aan mij.”

Waar in het Westen de verontwaardiging met name de hoogte van de straf betreft, is twee jaar vrijheidsberoving voor veel Russen niet meer dan de ongelukkige uitkomst van wat je kunt verwachten als je de wet overtreedt. Oma vat samen: „Ik zou ze niet zo hard hebben bestraft. Maar het is terecht dat ze zijn gestraft. En nu moeten ze worden vergeven."

De Russisch-orthodoxe Kerk heeft de staat gevraagd Pussy Riot te vergeven. Of dat uit oprechte barmhartigheid is of vooral om kerkleden zoals Oma niet voor het hoofd te stoten, blijft de vraag. Maria Aljochina, Nadjezjda Tolokonnikova en Jekaterina Samoetsevitsj hebben gezegd dat zij Poetin niet om vergiffenis zullen vragen. En als zijzelf niet eerst op hun knieën gaan, is de kans op clementie niet groot.