Zorg Barbara Baarsma

Dat vergrijzing in essentie een verdelingsvraagstuk is, blijkt ook in de zorg. Door vergrijzing wordt de groep die werkt kleiner, krimpt de belastinggrondslag en dalen de opbrengsten voor de overheid uit de inkomstenbelasting. Tegelijk nemen de zorgkosten sterk toe, ook omdat die kosten stijgen met de leeftijd. De grootste kostenstijger is de de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ).

Iedereen die een inkomen heeft betaalt een vast percentage van het inkomen in de eerste en de tweede schijf mee aan de AWBZ. Dit geldt ook voor mensen die AOW ontvangen. Verder zijn er eigen bijdragen en legt de overheid uit de algemene middelen enkele miljarden euro’s per jaar bij. De betaalbaarheid van de AWBZ vergt een hervorming wat betreft de dekking (scheiden van wonen en zorg en het overhevelen van verzekerbare risico’s naar de zorgverzekering), maar ook wat betreft de financiering.

Het patroon van de zorgkosten – en zeker van de AWBZ-uitgaven – lijkt sterk op de pensioenuitgaven. De kosten per inwoner stijgen fors vanaf de pensioengerechtigde leeftijd. De AWBZ-uitgaven zijn op basis van bevolkingsprognoses goed voorspelbaar. Zou het geen oplossing zijn om voor de AWBZ een soortgelijke oplossing te kiezen als bij de pensioenen, maar dan zonder de tweede pijler? Alleen in een basisdeel – de eerste pijler – wordt herverdeeld tussen generaties. Voor de aanvullende zorg en de uitgaven voor wonen dient iedereen zelf geld apart te leggen – de derde pijler.

Barbara Baarsma is directeur van SEO Economisch Onderzoek en bijzonder hoogleraar marktwerking- en mededingingseconomie aan de Universiteit van Amsterdam.