Zoeken naar een mooi faillissement

Veilingwebsites doen goede zaken door het recordaantal faillissementen. Machines en computers uit Nederland gaan naar landen als Jordanië of Litouwen. Maar de concurrentie is gegroeid en de boedels zijn soms leeg.

Vandaag is Arjen Damminga een wapenhandelaar. In zijn loods op een Gronings industrieterrein, pal naast jeneverstoker Hooghoudt, ligt een heel arsenaal uitgestald. Geweren en pistolen, handbogen, munitie, legeroveralls en camouflagenetten. Zijn moeder verkoopt bezoekers catalogi, drankjes en hapjes. „De opbrengst gaat naar moeders en kinderen in Benin”, vertelt ze.

Damminga (33) is de eigenaar van het bedrijf onlineveilingmeester.nl. Via de website verkoopt hij goederen van anderen uit faillissementen, bedrijfsovernames en reorganisaties, maar ook uit overtollige voorraden en erfenissen. De ‘wapens’ op deze kijkdag komen uit de boedel van het adventure-bedrijf Lasercombat uit Zeist. Klanten jaagden ermee op elkaar tijdens een potje lasergame of paintball in het groen.

De crisis is goed voor bedrijven zoals onlineveilingmeester.nl. Het aantal faillissementen piekt, meldde het CBS deze week (zie kader). Het gemiddelde van de afgelopen drie maanden – 667 faillissementen – was in decennia niet zo hoog.

Lasercombat werd in januari al failliet verklaard. „Vooral de bedrijfsuitjes liepen terug”, zegt de oud-eigenaar, die nu accountant is bij een softwarebedrijf en niet met zijn naam in de krant wil. „Of bedrijven wilden een compleet arrangement met barbecue voor 20 euro de man.” Achteraf vindt hij dat de bank hem te snel en te veel heeft geleend. Hij heeft een schuld van drie ton.

Op de internetveiling brengen de genummerde ‘kavels’ van Lasercombat 15.779 euro op. Een goede deal voor Johan Wieringa van Handelsonderneming H2H, een van de opkopers waar onlineveilingmeester.nl mee samenwerkt. Wieringa kocht de spullen al een tijdje terug voor „een prikkie” van de curator. Afgelopen week verkocht hij ze weer door via de website van Damminga.

De oud-eigenaar van Lasercombat wist niet eens van de veiling af. „De emotionele band met je spullen is toch al verbroken”, zegt hij.

In totaal zijn er 277 veilingbedrijven in Nederland, volgens de Kamer van Koophandel. Van websites die ook faillissementsverkopen doen, zijn er maar een stuk of vijftien. Ze verkopen alles wat los en vast zit in opdracht van curatoren, banken, handelaren of particulieren. De twee grootste bedrijven – met afstand – zijn Troostwijk uit Amsterdam en BVA Auctions uit Hoevelaken.

Troostwijk (1930) noemt zich de Europese marktleider op het gebied van machines en bedrijfsinventarissen. De omzet is bedrijfsgeheim. Directeur Tjade Dieker zegt wel dat hij dit jaar ruim 120 miljoen euro aan „hameropbrengst” verwacht. Wat een veilingsite daarvan grofweg verdient, is 16 procent aan ‘opslaggeld’ plus de courtage van opdrachtgevers, gemiddeld 5 à 10 procent.

Ruim de helft van de goederen van Troostwijk wordt over de grens verkocht. Van België tot Roemenië, maar ook buiten Europa. Bij de veiling van een Waalwijkse groothandel in staal vorige maand kwamen de grootste kopers uit Jordanië en Litouwen, vertelt Dieker. „En de productielijnen van Philips Lightning in Winterswijk gingen laatst geheel naar een Turkse koper.”

BVA heeft zich vanaf 2003 ‘ingevochten’ en is naar eigen zeggen nu het grootst in Nederland. Naast industriële goederen veilt BVA met name consumentengoederen. Een klapper was het faillissement van elektronicaketen It’s vorig jaar. In 2010 had BVA 9 miljoen euro omzet en 3,8 miljoen euro winst.

Onlineveilingmeester.nl is volgens Damminga marktleider in de drie noordelijke provincies. Hij is in maart 2007 begonnen. Zijn website begon als een „uit de hand gelopen afstudeerproject” toen hij nog makelaardij studeerde. Nu trekt hij gemiddeld 250.000 bezoeken per maand, zegt hij. Hij heeft nog twee loodsen in Westerbork en Gorredijk en zeventien vaste medewerkers. Over de financiële prestaties wil hij niks zeggen, „maar over het bedrijfsresultaat mag ik niet klagen”.

Af en toe weet hij ook het nieuws te halen. Omdat hij zijn trailer met logo langs provinciale wegen parkeert om reclame te maken, bijvoorbeeld. „Kan de gemeente niks tegen doen”, zegt hij. Vorige maand werd hij gebeld door landelijke kranten toen de witte baard van tv-sinterklaas Bram van der Vlugt (opbrengst 1.900 euro) onder de hamer ging.

Naamsbekendheid is alles voor de veilingsites. „Er is een verband tussen de omvang van het internetverkeer en de opbrengst per kavel”, zegt Rob Meijer, commercieel directeur van BVA. „Voor consumenten betekent het dat ze bij ons een iets hogere prijs betalen. Als we dingen als iPhones of iPads verkopen, zie je dat de biedingen stijgen.”

Maandelijks heeft Troostwijk gemiddeld 1,1 miljoen bezoeken en BVA 2 miljoen bezoeken, volgens de beide directeuren. „Op de website van De Telegraaf hebben we een vaste banner die we kunnen uploaden met nieuwe kavels”, vertelt Meijer van BVA. Volgende week verwacht hij weer een piek in het aantal bezoeken. Er wordt een tiental Ferrari’s geveild van Ger V., de oud-directeur van vastgoedbedrijf Eurocommerce die wordt verdacht van fraude.

Maar vijf jaar crisis heeft niet alleen goeds gebracht voor de veilingsites. De concurrentie is gegroeid, zeggen ze. Een groot bedrijf als BVA moet scherper offreren aan curatoren en banken door de komst van prijsvechters, zegt Meijer.

Cijfers van de Kamer van Koophandel tonen in ieder geval een groot verloop. Sinds 2007 zijn er 61 veilingbedrijven bijgekomen, maar ook 77 opgeheven. Een handjevol veilinghuizen is zélf failliet gegaan.

Het stel achter webveilingen.nl in Enschede bijvoorbeeld ging in 2008 over de kop toen nieuwe investeerders afhaakten. De schuld was bijna 4,4 ton. De computers, de handels- en domeinnaam brachten nog een paar duizend euro op. Verder vond de curator alleen 12,49 euro aan kasgeld aan en een Mazda 626 uit 1993.

Lege (lees: onrendabele) boedels vormen een andere klacht van zowel veilers als curatoren. Ondernemers in nood verkopen soms bezittingen om aan geld te komen. Vaak wachten ze ook lang voordat ze faillissement aanvragen, zegt Robert van Galen, voorzitter van Insolad, de vereniging van insolventieadvocaten. „In Nederland zijn nauwelijks wettelijke prikkels. In Duitsland zijn ondernemers bij een negatief eigen vermogen al verplicht om faillissement aan te vragen. Hier mag je geen nieuwe contracten afsluiten als je weet dat je niet aan je financiële verplichtingen kunt voldoen – dat is het enige.”

„Het is goed zoeken naar mooie faillissementen”, zegt Johan Wieringa, de opkoper van de wapens van Lasercombat. Dat lukt niet altijd. Vorig jaar kocht hij bijvoorbeeld een partij ‘sojakaviaar’ bij een faillissement in IJmuiden. Het ging om zo’n 450.000 potjes – die over de houdbaarheidsdatum heen waren. De Armeense bedrijfsleider bleek miljoenen verduisterd te hebben en de Armeense ‘kennismigranten’ in de fabriek werden letterlijk betaald om niets te doen.

„Ik heb er ruim 20.000 euro voor betaald en er ruim 20.000 euro op verloren, geloof ik”, vertelt Wieringa. „Maar goed, soms moet je gewoon je verlies nemen.”