Zie in dat ook jij een schepper bent

Door de lengte van mijn leven valt me steeds vaker op dat de veranderingen in de wereldgeschiedenis zich almaar sneller afspelen. Toen ik een kleine jongen was, luidden de vragen nog: wat is van de Noord-Europeanen en wat van de Zuid-Europeanen? Welke landen zijn democratieën en welke niet? Wie zijn de Amerikanen? Wie zijn de communisten? Wie zijn de fascisten? Dat waren de vragen destijds.

Vandaag de dag moet de vraag zijn hoe wij een wereld, die gekenmerkt wordt door mondiale uitbuiting, kunnen veranderen in een sociaal rechtvaardige en duurzame wereldgemeenschap. Hoe kunnen wij de beschikbare middelen van onze wereld verdelen, terwijl we die middelen tegelijkertijd niet mogen verspillen, want de verwoesting van de natuur mag niet verder gaan.

We spreken over modellen voor de jeugd, over problemen en over de manier waarop we die snel kunnen oplossen – maar we kunnen in ieder geval vaststellen dat we in de geschiedenis antwoorden hebben gevonden. De democratie is een juist antwoord gebleken op de ervaringen met de oligarchie, die op haar beurt weer een slecht antwoord op de vragen van de mensheid was! Dat alles hebben wij geleerd. Maar vandaag volstaan deze antwoorden niet meer en staan we voor nieuwe uitdagingen.

Het gaat om niets minder dan de hervorming van de mensheid. Iedereen kan als bescheiden lid van zijn of haar eigen samenleving, die met andere samenlevingen op weg is een wereldgemeenschap te vormen, een klein stukje van deze hervorming werkelijkheid laten worden, in de naaste omgeving.

Daarvoor hoef je niet naar New York te gaan om deel te nemen aan de vergaderingen van de Veiligheidsraad. Je kunt ook gewoon in Parijs blijven en zeggen: hier in het 14de arrondissement zijn te weinig bomen, daar moeten we iets aan doen. De voorwaarde is wel dat het om iets verstandigs gaat.

We moeten nu alles op alles zetten om de instellingen te versterken die de wereldgemeenschap kunnen besturen! Om de mondiale problemen op te lossen, hebben we instellingen nodig met een mondiale werking en legitimatie. De wereldgemeenschap, die wij steeds meer zijn geworden, heeft uitgebouwde supranationale organen nodig, die boven de nationale soevereiniteit staan.

Daarom moeten de Verenigde Naties dringend worden hervormd, en wel op zo’n manier dat ze met een bindende mondiale soevereiniteit worden uitgerust. Een wereldgemeenschap heeft logischerwijs een wereldregering nodig! En deze wereldregering moeten wij nu met alle middelen uitrusten en democratisch inrichten.

Gedachten zijn vrij en moeten tot in het oneindige kunnen rondzwerven! Vandaag de dag moet iedereen beseffen dat hij of zij een schepper – of op zijn Frans een créateur – is, en overeind moet blijven om verder te kunnen scheppen en moet scheppen om overeind te kunnen blijven. Zonder ideeën komen we tegenwoordig niet verder.

Onze mensheid heeft de afgelopen eeuwen al veel ernstige problemen doorstaan. Onze hele geschiedenis is doordrenkt van strijd, oorlog en verwoesting. Wij hebben ons als mensen zeer slecht gedragen. Toch zijn we vooruit gekomen en hebben we veel dingen overwonnen die moeilijk te overwinnen leken. Maar vandaag de dag worden we met een bijzonder lastig probleem geconfronteerd.

Wij zullen de wereld niet zo verder kunnen beheren als wij dat tot nu toe hebben gedaan. Wij zullen met te velen zijn om ons nog goed genoeg te kunnen voeden. Er staan ons vele gevaren te wachten en ze zijn niet makkelijk te overwinnen. Iedereen moet daarom een steentje bijdragen, zowel de jongere als de oudere generaties.

„Waar gevaar is, is de redding nabij”, schreef de dichter Friedrich Hölderlin.

Mijn boodschap: neem je verantwoordelijkheid en engageer je. Verander deze wereld, toon empathie en wees een burger van een waarachtige wereldgemeenschap.

Stéphane Hessel is diplomaat, ambassadeur, schrijver, verzetsstrijder en concentratiekampoverlever. In 2010 publiceerde hij het essay Neem het niet!