Verwarring over Neanderthalerseks

Reconstructie van Neanderthaler. Foto AFP

Neanderthalers hadden geen seks met moderne mensen. Neanderthalers hadden wel seks met moderne mensen. Wie afgelopen week de Neanderthalerberichtgeving heeft gevolgd, snapt het even niet meer. Hadden onze ranke voorouders nu wél of géén gemeenschap met de robuuste Neanderthalers?

Vrijdag 10 augustus was er nog niets aan de hand. Toen publiceerden een vijftal genetici op de openbare preprintserver Arxiv een manuscript, dat later zal verschijnen in PLOS Genetics. Het artikel bevestigde eerder onderzoek over Neanderthalerseks. Europeanen en Aziaten hebben meer Neanderthaler-DNA (een paar procent) dan Afrikanen, doordat onze voorouders zich buiten Afrika met Neanderthalers hebben vermengd. Dat gebeurde waarschijnlijk 37.000 tot 86.000 jaar geleden, blijkt uit de nieuwe resultaten.

Dinsdag 14 augustus begon de verwarring. Toen publiceerden twee Neanderthalerseksontkenners een artikel in het tijdschrift PNAS. Hun redenering was als volgt. Alle Neanderthalers en moderne mensen delen een gemeenschappelijke voorouder. Stel nu dat, door een speling van het lot, Afrikanen in de loop van de evolutie meer Neanderthaler-genvarianten hebben verloren dan niet-Afrikanen. Dan lijkt het DNA van Europeanen en Aziaten meer op dat van een Neanderthaler, zonder dat er werkelijk vermenging plaatsvond. De twee werkten dat idee uit in een computermodel, met gesimuleerd DNA.

Maar dat onderzoek is “soort van achterhaald”, liet David Reich, één van de vijf pro-seksgenetici, daarop aan de nieuwsredactie van Nature weten. Waarom zou je een computermodel geloven? De discussie was minder warrig verlopen, denkt Reich, als iedereen zijn artikelen op het openbare Arxiv had gepubliceerd. Dan had het debat in alle openheid gevoerd kunnen worden.

Rest nog de vraag waarom Reich en zijn collega’s hun artikel uitgerekend vier dagen voorde concurrenten publiceerden. Is dat toeval of uitgekiend? “Volgens de regels (van PLOS Genetics, red.) mag ik geen commentaar geven op details van een artikel, totdat het door het tijdschrift zelf is gepubliceerd”, schrijft hij in een e-mail.

Tot zover de openheid.