Sinds morgen!

het probleem

Politieke cultuur in verval

Democratie zonder een idee over morgen is geen democratie. Precies daarom verwordt de democratie nu tot een dood ideaal. Want we leven in een politiek systeem van gisteren. En de waan van de dag is het enige dat nog telt. Daardoor is de dag van morgen verwaarloosd. Dat gebeurt niet uit onwetendheid. Door natuurwetten of door de tijd. Nee, we verwaarlozen met elkaar de dag van morgen zeer bewust. Door te kiezen voor verdeeldheid, voor passiviteit en gebrek aan boosheid en verbeelding. De nostalgie komt als het zo doorgaat aan de macht. Nostalgie verblindt, voor je het weet keert niet de goede oude tijd, maar de harde werkelijkheid van weleer terug. De democratie kan enkel leven bij een cultuur van vurige passie om samen vooruit te willen komen.

Het is tijd om wakker te worden!

Daarom maken we nu met duizend jonge mensen een reis door de democratie. Als lid van de PvdA, het CDA en de VVD proberen wij te strijden voor morgen. Het is een moeizame reis van 150 dagen. Langs congressen, afdelingszaaltjes en politici. Van Catshuis naar tussenformatie naar verkiezingen. Met onder de arm tien ideeën. Ze zijn niet nieuw, ze zijn niet controversieel. Precies daarom zijn ze voor de politiek niet interessant. Tot je morgen realiseert dat gisteren het moment was. Dat wanneer je wel voor vernieuwing had gekozen, je had kunnen behouden wat belangrijk is voor iedereen. Van jong tot oud en arm tot rijk. Tijdens onze reis door de democratie hebben we tot de kern van de politiek weten door te dringen. En ideeën in verkiezingsprogramma’s kunnen krijgen. Op sommige van onze ideeën kunt u 12 september stemmen. Maar niet op de meest belangrijke. Want over de zorg, het onderwijs of pensioenen wil geen enkele partij zich uiten. De problemen zijn te complex, de bedragen onvoorstelbaar groot en de gevolgen te pijnlijk.

Het is tijd om in actie te komen!

Wij dachten dat onze democratie de problemen van morgen zou kunnen oplossen. Maar de kern van het probleem blijkt de democratie zelf. De totale versplintering, de focus op de waan van de dag, het gebrek aan talent en het gebrek aan interesse voor het wezenlijke. De politiek wordt zo het theater van het sentiment. Politici lezen uren problemen voor uit de mailbox, maar voor een goed idee krijgen ze nauwelijks een minuut de tijd. Politici zitten vast in het eigen systeem. Niet omdat het systeem zelf verkeerd is, maar omdat de politieke cultuur in verval is.

Het is tijd om de stilstand te doorbreken!

De democratie leeft via de monden en handen van mensen. Mensen zelf kunnen een andere cultuur tot stand brengen. We kunnen op een andere manier stemmen. We kunnen op een andere manier politiek bedrijven. De grondwet hoeft niet veranderd. We kunnen morgen starten met het bouwen van een nieuwe politieke cultuur. Eén die gericht is op samenwerken in plaats van verdelen. Die het beste talent naar boven brengt, in plaats van afschudt. Die de burger invloed geeft, en een stem naar wie geluisterd wordt. Die gedeelde belangen voorop stelt, in plaats van dat wat botst. Ja, het is tijd voor op morgen gerichte politiek. Hoe?

Op 12 september heeft iedereen een keus. Op 13 september de politici. Laat je op de volgende pagina’s inspireren voor die dagen. Hoe je op een andere wijze als kiezer kunt stemmen en invloed hebt op de formatie met de stembreker. Lees welke ideeën belangrijk zijn tijdens de formatie. Krijg een indruk hoe in het buitenland verschillende hervormingen gelukt zijn. En lees waarom het belangrijk is het vuur voor democratische vernieuwing te laten branden.

Een uitgebreide versie van het pamflet ‘sinds morgen’ verschijnt binnen een week bij uitgeverij Van Gennep. Inschrijven op het pamflet kan al via www.sywertvanlienden.nl

de oplossing

Wat is de kern van democratie?

Oud: Botsende belangen

Waar opvattingen en belangen botsen ontstaat politiek. Politiek is strijd, om verdeling, om het eigen gelijk. Dat zien we elke dag in de krant, op televisie en Twitter. Door de versplintering en het gebrek aan ideeën ontstaat een politieke cultuur waar je wint als je verdeeldheid zaait. En samenwerking nooit leidt tot winst. Het politieke landschap raakt steeds verder versplinterd. Bij elk verschil ontstaat weer een nieuwe partij.

Nieuw: Gedeelde belangen

Politiek draait niet om wat botst, maar om wat we met elkaar delen. Dat is de kern waarom politiek nodig is: delen en vormgeven wat je in je eentje niet kunt bereiken. Schaf de concepten oppositie en coalitie af. Bouw zoals in Zwitserland een grote coalitie, waar alle partijen aan deelnemen. Ze bespreken na de verkiezingen per thema wat de doelstellingen en opdrachten zijn. Waar gedeelde belangen zijn, wordt wetgeving gemaakt, zonder meerderheid wordt niets gedaan. Dat is een premie op samenwerking.

Wie doen mee aan de democratie?

Oud: Gesloten democratie

De democratie in Nederland is geconcentreerd binnen politieke partijen. Waar minder dan 2 procent van de bevolking lid van is. Slechts 10 procent daarvan is actief binnen partijen. Die 10 procent is gemiddeld boven de 55 jaar. Dat betekent dat 0,2 procent van de bevolking meedenkt en beslist op welke politici en ideeën we kunnen stemmen. Het aantal mensen dat in aanmerking komt voor een regeringspost is nog veel kleiner. De besluitvorming binnen partijen is zeer ontransparant en weinig democratisch.

Nieuw: Open democratie

De politiek is niet voor insiders die lid zijn van een partij. Iedereen moet kunnen meebesluiten op wie en wat we stemmen tijdens verkiezingen. Dat betekent dat lidmaatschap er niet meer toe doet. Via je DigiD kun je inloggen en stemmen op partijbesluiten. Ook kunnen burgers bij 100.000 stemmen afdwingen dat de Tweede Kamer een onderwerp bespreekt. Via een levende portal kun je stemmen en meedenken op onderwerpen van de Tweede Kamer en informatie uitwisselen. De gecrowdsourcede grondwet in IJsland en het verkiezingsprogramma van de PiratenPartij in Duitsland die via internet is opgesteld, tonen experimentele successen. De democratie moet een digicratie worden waar democratische afwegingen in alle openheid plaatsvinden.

Wie zijn de baas in een democratie?

Oud: Soortgelijkendemocratie

Wie wil er nog de Tweede Kamer in? De ruimte voor een eigen mening neemt af, door dichtgetimmerde regeerakkoorden en een grote fractiediscipline. Je eigen idealen zijn ondergeschikt aan de politieke realiteit en de mening van je partij. Er ontstaat een gevaarlijke spiraal naar beneden: talent vertrekt uit de politiek en de politiek is niet aantrekkelijk voor talent. Welke onafhankelijke geest die bezig is met het verbeteren van de zorg, het onderwijs, een duurzame wereld of de pensioenen wil zich eerst jarenlang omhoog ellebogen binnen een partij van de juiste kleur voor een minieme kans op succes? En dan afgerekend worden op pietluttigheden? Juist, een enkeling. Het leidt ertoe dat we geregeerd worden door de minst slechten, gecontroleerd door soortgelijken.

Nieuw: Meritocratische democratie

Geregeerd worden door de besten die gecontroleerd worden door onze gelijken is de meest ideale versie van de democratie. Dat betekent een zeer scherpe scheiding tussen de leden van de Tweede Kamer en de regering. In de Tweede Kamer moeten onze gelijken zitting nemen die representatief zijn voor de samenleving. Zij kunnen na de verkiezingen met elkaar op basis van meerderheden per thema een programma voor Nederland opstellen. Daarna moet iedereen in Nederland zich kunnen kandideren voor posten in de regering die deze doelstellingen gaan uitvoeren. De Tweede Kamer kiest vervolgens de regering, die samen met de samenleving gaat over het hoe: hoe voeren we de ideeën het beste uit. Partijlidmaatschap en de kleur daarvan is niet langer relevant: enkel kwaliteit van de plannen en uitvoering telt.