Politici, geef ons jongeren een stem!

De voorkeur voor het heden is van nature verankerd in onze parlementaire democratie. Gekozen vertegenwoordigers moeten een meerderheid halen op een kiezersmarkt die zich richt op kortetermijnbelangen.

Een democratie met korte parlementaire periodes heeft het fundamentele probleem dat het politieke mandaat berust bij mensen die over het algemeen maar een paar jaar en geen decennia of eeuwen vooruit denken. Meestal laten politici zich in hun handelen leiden door de belangen van hun electorale achterban en machtige lobby’s, en worden de belangen van volgende generaties niet of nauwelijks in ogenschouw genomen.

De belofte om de geneugten van het heden te rekken, leidt tot verwaarlozing van de toekomst. De jongere generaties, die van onze kinderen en kleinkinderen, ondervinden de gevolgen van onze beslissingen, bijvoorbeeld inzake klimaatverandering of kernenergie. Deze ‘futurisering’ van milieuproblemen bedreigt de volgende generaties in hun voortbestaan.

Probleem is dat volgende generaties niet kunnen deelnemen aan de vorming van democratische meerderheden. Toekomstige generaties zijn nog niet geboren en hebben geen stem. En de jeugd is uitgesloten van het kiesrecht doordat de minimumleeftijd om te stemmen achttien jaar is – een maximumleeftijd is er niet. Hervormingen die alleen op lange termijn tot gunstige effecten leiden, zijn onverstandig op de kiezersmarkt.

De oudste generatie is talrijk. In een democratie vertaalt alleen het aantal ouderen zich al in macht. Volgens voorspellingen van de Verenigde Naties zal het percentage 65-plussers in Europa verdubbeld zijn in 2050. Ook nu is in sommige landen al een op de drie kiezers ouder dan zestig jaar. Waaraan zal de politiek, gelet op deze demografische omstandigheden, geld en aandacht besteden: aan pensioenen of aan scholen en kleuterscholen? Elke euro kan maar eenmaal worden uitgegeven. De jonge generatie zal het conflict over het schaarse geld vermoedelijk verliezen.

We moeten manieren vinden om een langetermijnvisie te integreren in onze parlementaire democratie. De jonge generatie moet meer te zeggen krijgen. Als belangrijk tegenwicht voor de groeiende demografische macht van de ouderen moeten jongeren stemrecht krijgen.

Voorstellen om de kiesgerechtigde leeftijd te wijzigen, worden vaak afgedaan als onrealistisch. Toch is er al enkele jaren een politieke discussie over een mogelijke verandering aan de gang. In 2003 besprak het Duitse parlement een motie getiteld ‘Meer democratie aandurven door stemrecht vanaf de geboorte’. Oostenrijk was in 2007 het eerste land van de Europese Unie dat de federale kiesgerechtigde leeftijd verlaagde tot zestien jaar. Ik hoop dat andere landen dit voorbeeld zullen volgen.

De chronologische leeftijd alleen is nooit een goed criterium geweest om de rechten op democratische participatie in te perken. Als iedereen zou kunnen stemmen zodra hij of zij dit wil, ongeacht zijn leeftijd, zou de demografische onevenwichtigheid tussen oud en jong worden verzacht, zou onze democratie worden versterkt en zouden conflicten tussen generaties worden opgelost. Een ingrijpende verlaging van de minimumleeftijd om te stemmen, laat al te lang op zich wachten.

Wolfgang Gründinger is schrijver, politicus en lid van de Club van Rome. Hij is auteur van Aufstand der Jungen: Wie wir den Krieg der Generationen vermeiden können.