De Jager in debat met Lowlanders. ‘Kunt u uitleggen hoe geld geschapen wordt?’

Jan Kees de Jager, minister van Financiën. Foto NRC / Roel Rozenburg

Anneke en Annet maakten het Jan Kees de Jager vanochtend even moeilijk op Lowlands. De samenleving, zo hielden ze de minister van Financiën voor, heeft toch niet het doel om zoveel mogelijk winst te maken? “Samen leven, samen plezier maken. Kijk naar Lowlands”, zei één van de twee met gevoel voor drama.

Het is ook helemaal geen doel van de samenleving om winst te maken, beaamde CDA’er De Jager. “Maar in landen met grote problemen zijn mensen vaak ongelukkiger. Kijk naar Griekenland. Het gaat om de juiste balans.” De minister, voorheen IT-ondernemer, was uitgenodigd voor LLowgenda - een programmaonderdeel voor mensen die de wereld wat te zeggen hebben.

Lang kon de bewindsman niet genieten van de retorische overwinning, want de volgende vraag bleek zowaar nog lastiger. “Kunt u uitleggen hoe geld geschapen wordt? Waar komt geld vandaag?”, vroeg Ferdinand van de Partij voor Mens en Spirit. Een vraag die deed denken aan de manier waarop het Amerikaanse congreslid Ron Paul vorig jaar Ben Bernanke, de voorzitter van de Federal Reserve, in het nauw dreef. Of goud geld was, vroeg Paul. Bernanke stamelde terug dat het om een “financieel goed” ging.

De Jager hield het bij zijn Basisboek Economie. “Als banken geld uitlenen wordt er in principe al geld geschapen. Daar hebben we een heel ingewikkeld systeem voor afgesproken. In de jaren dertig ging het verkeerd in Duitsland: geld was opeens niks meer waard. Tegelijkertijd moet er wel geleend kunnen worden.”

Niet minder Europa, maar een beter Europa

Schitteren kon De Jager met de vraag van Ralph. Die wreef de minister in dat hij met zijn focus op de staatsschuld er geslaagd in is “onze onderhandelingspositie binnen de EU volledig te verpesten”. Typisch Nederlands trekje, kaatste de bewindsman terug. “Wij doen altijd alsof lastpakken niets te zeggen hebben. Maar diplomaten kunnen beweren wat ze willen, de echte realiteit is dat je je onderhandelingspositie echt stevig neer moet zetten. Het gaat om de balans - die balans lijkt wel het thema van de dag.”

Ook kwam de minister nog even terug op krantenkoppen van gisteren. Het einde van de crisis zou in zicht zijn, legden media hem in de mond. Maar zo stellig bedoelde hij het niet. “Het gaat nog wel een aantal jaren duren. Wegwerken van schulden, vertrouwen terugwinnen.” Volgens de minister wordt “de integrale visie van Nederland” nu overgenomen door andere landen. De oplossing zit volgens hem niet in minder Europa, maar in een beter Europa.

Lowlands-debat leuker dan Tweede Kamer

Jan mocht de vragenronde afsluiten. Jan introduceerde zich verder niet. “Ik vind het heel cool om jou hier een vraag te stellen. Ik zie je altijd op tv, enzo. Maar communiceren politici wel vanuit hun hart? Wat is je ideaalbeeld van Nederland.” Dat is, zo vertelde De Jager, “een samenleving waarin mensen zichzelf kunnen zijn. Hun eigen idealen kunnen uitdragen. Zonder dat ze daarop aangesproken of aangevallen worden. Vrij in hun geaardheid en overtuiging”. De Jager merkte wel op dat hij niet houdt van “ieder voor zich en God voor ons allen”. Het gaat om delen, samen bouwen aan een samenleving. “Zoals hier op Lowlands.”

Of De Jager “dat gaat fixen”, wil Jan nog even weten. Hij zal zijn best doen, maar is wel eerlijk over zijn politieke toekomst. Hij weet het nog niet of hij verder wil in de politiek. “Het trekt een zware wissel.” Ondanks de meningsverschillen, kreeg de minister een groot applaus. “Dit is duizend keer leuker dan een debat in de Tweede Kamer”, besloot de politicus.