Actiegroepen: onderzoek nodig naar misdaden president Rwanda

Kagame begin deze maand op een conferentie in Kampala, de hoofdstad van Oeganda. Foto Reuters / Edward Echwalu

Er moet een onderzoek worden ingesteld naar oorlogsmisdaden die de Rwandese president Paul Kagame mogelijk heeft gepleegd. Rwandese en Congolese groepen die zijn gekant tegen zijn regime hebben daartoe een verzoek ingediend bij het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag.

Kagame zou banden hebben met rebellen in het oosten van Congo en hun strijd steunen. Volgens een advocaat van de groepen is er een ‘berg’ bewijs voor Kagames schuld, meldde persbureau AP gisteravond.

Kagame was sinds 1990 een belangrijke legerleider in Rwanda en is sinds 2000 president van het land. Kagame, een Tutsi, heeft een geschiedenis van invasies in het oosten van Congo. In 1996 drong Rwanda het buurland voor het eerst binnen. Het leger zat toen achter Rwandese Hutu’s aan die waren gevlucht na de genocide in 1994 waarbij achthonderdduizend Tutsi’s werden gedood. Pas na een jaar erkende Kagame dat zijn troepen Congo waren binnengedrongen.

Vijf miljoen doden bij oorlog met acht landen

Hutu’s die niet werden gedood vormden in Congo het Democratische Front voor de Bevrijding van Rwanda (FDLR), dat inmiddels deel is gaan uitmaken van een oneindige cirkel van geweld in het oosten van Congo. Als antwoord orkestreerde Kagame eerst een opstand van Congolese Tutsi’s die werden geleid door Rwandese militairen. Zij wierpen het dictatoriale regime omver en raakten verzeild in een oorlog waarbij uiteindelijk acht Afrikaanse landen betrokken waren en die in 2003, toen de oorlog ten einde kwam, aan zo’n vijf miljoen mensen het leven had gekost.

Nadat Rwandese troepen zich onder internationale druk hadden teruggetrokken, steunde Kagame in 2008 opnieuw een door Congolese Tutsi’s geleide opstand in het oosten van Congo. Om aan die rebellie een einde te maken ondertekende de Congolese president Joseph Kabila een pact waaronder de rebellen in het leger werden opgenomen en Rwandese troepen drie maanden Congo in mochten om de strijd met het FDLR aan te gaan. De muitende soldaten die de opstand dit jaar begonnen maakten in 2008 deel uit van de opstand.

Het liefst willen Kagames tegenstanders dat zijn daden in de jaren negentig tegen het licht worden gehouden. Het ICC heeft echter alleen rechtsbevoegdheid voor oorlogsmisdaden gepleegd na 2002, toen het hof werd opgericht. Het door de Verenigde Naties gesteunde Rwanda-tribunaal, dat is gevestigd in Tanzania, is nooit een proces gestart tegen Kagame.