Zijlstra: niet mogelijk om langstudeerboete nog tegen te houden

Studenten in de Universiteitsbibliotheek Groningen. Foto Hollandse Hoogte / Pepijn van den Broeke

Staatssecretaris Zijlstra van Onderwijs ziet geen mogelijkheden om de invoering van de langstudeerboete nog tegen te houden. Dat heeft hij vanmiddag geschreven in een brief aan de Tweede Kamer. Volgens Zijlstra is het schrappen van de boete juridisch en uitvoeringstechnisch niet mogelijk.

Zijlstra reageert op het verzoek van de Kamer om de langstudeerboete niet per 1 september in te voeren. Daarvoor ontstond deze week een meerderheid, nadat ook het CDA zich tegen de boete keerde. De Kamer wil de zaak nu snel afwikkelen, en komt daarvoor volgende week terug van het reces.

‘Wetswijziging voor 1 september niet mogelijk’

Zijlstra wijst erop dat de hoogte van de boete voor komend collegejaar wettelijk is vastgelegd. Om de boete af te schaffen of bijvoorbeeld te verlagen tot 0 euro is een wetswijziging nodig. Dat betekent dat de wijziging langs de ministerraad, Raad van State, Tweede Kamer en Eerste Kamer moet.

“Het is uitgesloten dat voor 1 september een dergelijk wetgevingstraject zou kunnen worden afgerond, dit in tegenstelling tot berichten in de media”, schrijft Zijlstra. Ook leidt het intrekken van de maatregel tot grote uitvoeringsproblemen bij de betrokken instanties. Zo moet bijvoorbeeld DUO krediet dat al is verstrekt voor het verhoogde collegegeld gaan terugvorderen.

Zijlstra schrijft verder dat hij geen dekking heeft voor de gederfde inkomsten, wanneer de boete wordt afgeschaft. De Kamer had hem opgedragen om met alternatieven te komen. Het terugdraaien van de maatregel kost jaarlijks structureel 370 miljoen euro. “Ik zie op dit moment geen mogelijkheden om het terugdraaien van de langstudeerdersmaatregel te dekken binnen de onderwijsbegroting”, schrijft hij.

GroenLinks-Kamerlid Tofik Dibi zegt in een reactie op Nu.nl dat hij naar aanleiding van Zijlstra’s brief een motie van wantrouwen tegen de staatssecretaris overweegt:

“Ik heb zelden zo’n onbetrouwbare overheid gezien als bij de invoering van de langstudeerboete. Er was een overhaaste invoering, de spelregels zijn tijdens het spel veranderd en nu is er enorme onduidelijkheid over afschaffing.”

Zijlstra legde bal eerder deze week al bij Kamer

Een Kamermeerderheid riep Zijlstra woensdag op om langstudeerboete voor trage studenten, die over twee weken dreigt in te gaan, alsnog wordt geschrapt. De Kamer vond dat Zijlstra met een alternatief moest komen na een draai van het CDA op dit onderwerp een ruime Kamermeerderheid niets meer ziet in de boete.

Zijlstra zei direct al dat hij niet van plan was de boete zomaar te schrappen. “Wetgeving is wetgeving”, zo zei de staatssecretaris. Bovendien vond hij dat de Kamer zelf met een alternatief moest komen om het door het schrappen van de boete te verwachten gat in de begroting te dichten.

De langstudeerboete is een verhoging van het collegegeld van ruim drieduizend euro, als studenten tijdens hun bachelor- of masteropleiding meer dan een jaar extra nodig hebben voor de afronding ervan. Het demissionaire kabinet-Rutte heeft de boete met steun van de PVV ingevoerd. Maar regeringspartijen VVD en CDA zijn er net als de meeste oppositiepartijen ook geen voorstander meer van.