Romney stijgt licht door Ryan-effect

Paul Ryan, sinds een week de running mate van Mitt Romney, heeft de Republikeinse kandidaat nieuw elan gegeven. Maar hij blijkt ook een risicofactor.

De Republikeinse vicepresidentskandidaat Paul Ryan zwaait naar aanhangers op een universiteit in Ohio. Foto AFP

Zijn verleden als manager kwam tevoorschijn toen Mitt Romney gisteren een matrix tekende. Aan de ene kant van de matrix schreef de Republikeinse presidentskandidaat dat zijn Democratische rivaal Obama fors gaat bezuinigen op de ouderenzorg in Amerika. Aan de andere kant schetste hij zijn belofte aan senioren: geen verandering.

Romney moest deze week veel tijd besteden aan het wegnemen van de vrees dat hij het ingrijpende hervormingsplan overneemt van zijn vicepresidentskandidaat Paul Ryan voor Medicare, de populaire zorgverzekering voor senioren. Sinds Romney zaterdag Ryan presenteerde als zijn running mate, gaat het in Amerika volop over het ‘M-woord’.

Er was deze week duidelijke sprake van een Ryan-effect, maar niet helemaal zoals Romney het zich had voorgesteld. Met de keuze voor Paul Ryan, een bezuinigingsfanaticus, heeft Romney zijn wat sleetse campagne weliswaar nieuw elan gegeven, maar hij is ook een risicofactor.

De 42-jarige Ryan is geliefd bij Republikeinen die willen dat de overheid veel minder geld uitgeeft. Na de selectie van de vicepresidentskandidaat steeg Romney in de meeste peilingen een tot twee procent. Net genoeg om Obama onder de 50 procent te drukken.

Maar hij bleek een gemakkelijk doelwit voor het Obama-team. Het Congreslid uit Wisconsin heeft zijn bezuinigingsplannen gedetailleerd op schrift gesteld in het document ‘The Path to Prosperity’, ook bekend als de Ryan-begroting. Dat beperkt de ruimte van Romney om zijn boodschap aan te passen aan het sentiment onder de kiezers.

De Democraten waren al voor de selectie van de vicepresidentskandidaat begonnen aan een campagne om Romney vast te pinnen op de ingrijpende bezuinigingen in de Ryan -begroting. Vooral Ryans hervorming van Medicare – naast het leger een van de grootste kostenposten van de Amerikaanse regering – was een doelwit voor het team van Obama. Meer dan een op de zeven Amerikanen maakt gebruik van Medicare, waardoor het veel kiezers raakt.

De teams Obama-Biden en Romney-Ryan toerden deze week met bussen door verschillende staten en spraken met kiezers over Medicare. De campagneteams beschuldigden elkaar ervan te willen bezuinigen over de ruggen van zieke senioren.

Obama weerlegde woensdag in Iowa de Republikeinse aantijgingen dat hij ruim 700 miljard dollar heeft geschrapt in de ouderenzorg. Het klopt dat de kosten dalen, zei Obama, maar dat komt door meer efficiëntie en een lagere vergoeding voor artsen. De zorg zelf is gelijk of beter. „Mijn hervormingen halen geen cent af van uw Medicare”, zei Obama.

Hij viel Romney aan op Ryans voorstel om Medicare op te heffen en te vervangen met een subsidie voor ouderen om een privéverzekering af te sluiten. Met deze ‘tegoedbonnen’ zijn de huidige ontvangers van Medicare per jaar 6.400 dollar meer kwijt aan zorgkosten, aldus Obama.

Romney reageerde met zijn matrix. Zijn belofte om niet te bezuinigen op Medicare strookt niet met de Ryan-begroting. Het was balanceren voor Romney. Hij weigerde het Medicare-voorstel van Ryan af te wijzen, maar zei wel dat hij zijn „eigen begroting” zal volgen als ze samen naar het Witte Huis gaan.

Het is nog maar de vraag of Ryan zich gematigder gaat uitlaten. Hij wil zijn aanhang in de conservatieve partijflank niet van zich vervreemden. Woensdag zei hij in een toespraak bij zijn vroegere universiteit in Ohio dat hij klaar is voor discussie over Medicare. „Dit debat willen we. Dit debat hebben we nodig. En dit debat zullen we winnen.”

Eén theorie is dat Obama opzettelijk heeft geholpen om Ryan een rijzende ster te maken in de Republikeinse partij. Drie jaar geleden zette Obama het toen nog vrij onbekende Congreslid in de schijnwerpers door hem te prijzen in een toespraak. Hij noemde Ryan, toen voorzitter van het Begrotingscomité van het Huis van Afgevaardigden, een politicus met ideeën. Ryans alternatieve begroting strookte niet per se met zijn opvattingen, zei Obama, maar gaf aanleiding tot een inhoudelijk debat. De president schudde Ryan de hand.

Eenmaal op een voetstuk, werd de Ryan-begroting aan flarden geschoten door Obama en zijn team. De bezuinigingen van Ryan zouden een ramp betekenen voor de Amerikaanse samenleving, behalve voor de allerrijksten. De ontmanteling van Medicare was meteen het belangrijkste mikpunt van de Democraten.

Volgens deze ‘rijzende ster-theorie’, onlangs stap voor stap beschreven door politiek verslaggever Ryan Lizza van The New Yorker, wekten de aanvallen op Paul Ryan de woede van de conservatieve flank van de Republikeinse partij – de bezuinigingshaviken. Ze omhelsden het jonge Congreslid. Conservatieve bladen als de Weekly Standard schreven lovende commentaren over Ryans ideeën en lobbyden voor zijn benoeming tot vicepresidentskandidaat.

Het is onwaarschijnlijk dat Obama deze uitkomst al jaren geleden voorzag en er zelfs op hoopte. De toevoeging van Paul Ryan tot de presidentscampagne geeft de Democraten een duidelijk plan om tegen te ageren, wat lastig was bij de ideologisch ongrijpbare Romney. Maar in de nek-aan-nek-race die de verkiezingen dit jaar beloven te worden is de uitkomst onzeker.

Winnen de Democraten, dan kan de Ryan-begroting door de papierversnipperaar, afgekeurd door de kiezer. Maar als het team Romney-Ryan zegeviert, dan hebben ze de goedkeuring gekregen om het sociale vangnet van de Verenigde Staten drastisch te beperken.