Met de post dan maar

Julian Assange heeft asiel gekregen van Ecuador. Maar hij komt de ambassade van dat land in Londen niet uit. Als hij een voet op Britse grond zet, wordt hij opgepakt.

Correspondent Verenigd Koninkrijk & Ierland

Londen. Hoe kom je van een ambassade in de Londense wijk Kensington in de Ecuadoraanse hoofdstad Quito? En dan zonder een stap op Brits grondgebied te zetten? De Ecuadoraanse regering moet er de afgelopen twee maanden over hebben nagedacht. Want gisteren verleende ze Julian Assange, oprichter van de klokkenluiderswebsite Wikileaks, asiel.

De 41-jarige Australiër zit al bijna twee maanden in de Ecuadoraanse ambassade in Londen nadat hij een hoger beroep over uitlevering aan Zweden verloor. De Zweedse justitie wil hem ondervragen over twee mogelijke verkrachtingszaken. Assange vreest echter dat hij vervolgens zal worden uitgeleverd aan de VS, die hem mogelijk willen aanklagen voor het publiceren van staatsgeheimen.

En daarin heeft hij gelijk, vindt Quito. Volgens minister van Buitenlandse Zaken Ricardo Patiño is er sprake van een „reële kans op politieke vervolging” en uitlevering aan de VS. Daar wacht Assange geen eerlijke rechtspraak: „Het is niet ondenkbaar dat hij [daar] wreed zal worden behandeld, veroordeeld zal worden tot een levenslange gevangenisstraf of zelfs de doodstraf. Ecuador is ervan overtuigd dat zijn rechten zijn geschonden.” Noch Zweden, noch het Verenigd Koninkrijk zou hebben willen garanderen dat Assange níét aan de Amerikanen zou worden overhandigd. Vandaar het politieke asiel.

Maar eigenlijk verandert dat weinig aan Assanges situatie: hij kan de ambassade in Londen niet verlaten. Zodra hij dat doet, zullen de Britten hem arresteren. Het Britse ministerie van Buitenlandse Zaken herhaalde gisteren nog eens dat het „de plicht heeft” hem aan Zweden uit te leveren, en minister William Hague zei dat Assange geen vrijgeleide zal krijgen.

Wat nu? Grappend werd gisteren her en der gesuggereerd dat de Australiër met de diplomatieke post mee kan. Die ‘post’ kan uit van alles bestaan, dus ook een krat of container, en valt onder dezelfde Weense Conventies uit 1961 die gelden voor de diplomatieke immuniteit van de ambassade. Diplomatieke post mag dus niet worden onderzocht zonder toestemming van – in dit geval – Ecuador.

Hoogleraar internationaal recht Robert Cryer van de Birmingham Law School vertelt dat al eens eerder is geprobeerd om zo een mens te vervoeren, al deed de Nigeriaan Umaru Dikko het in 1984 niet vrijwillig. Hij werd ontvoerd en verdoofd in een poging hem van Londen naar Nigeria te krijgen. Maar de douane was getipt: „Het probleem is dat de post alleen goederen mag bevatten die voor officieel gebruik zijn bedoeld en voor correspondentie”.

De immuniteit geldt ook voor diplomatieke auto’s: „Ze kunnen worden tegengehouden als er onverantwoord wordt gereden, maar ze kunnen niet worden doorzocht en de politie mag niets meenemen”, vertelt Cryer. Blijft de vraag hoe Assange dan in de auto komt, en van de auto naar een vliegtuig. „Zodra hij één voet op de stoep zet, zal hij worden opgepakt.”

Een Ecuadoraans of diplomatiek paspoort „maakt geen verschil”, zegt de hoogleraar. Assange kan ook geen diplomatieke immuniteit krijgen. „Die krijg je alleen van het Britse ministerie van Buitenlandse Zaken en dat kan – zonder opgaaf – weigeren immuniteit te verlenen.”

Kunnen de Britten de Ecuadoraanse ambassade dan binnenstormen? Volgens de minister van Buitenlandse Zaken Patiño heeft het VK daarmee gedreigd. Hij noemde dat „een grove schending van internationaal recht.”

De Britten menen echter dat het kan. Na de belegering van de Libische ambassade in Londen in 1984, nadat een Britse politieagente vanuit de ambassade was neergeschoten, werd er een wet aangenomen waarin staat dat de Britse minister van Buitenlandse Zaken naar de rechter kan om te vragen de diplomatieke status van een ambassade op te heffen. „Maar hij zou moeten aantonen dat internationaal recht is geschonden en dat Ecuador in strijd met de Weense Conventies iemand verschuilt”, zegt Cryer. „Dat is moeilijk om aan te tonen.

Zomaar binnenvallen zal niet gebeuren, vermoedt Cryer. „Het schept een gevaarlijk precedent. Dat betekent dat alle Britse ambassades, en niet alleen die, vanaf dat moment vogelvrij zijn. Nee, zolang het VK en Ecuador het niet met elkaar eens worden, zit er niets anders voor Assange op om te blijven zitten waar hij zit.”