Lowlands heeft nog die oude hippieflippiesfeer

Festivaldirecteur Eric van Eerdenburg blikt terug op twintig jaar Lowlands: „De nacht is met elektronische muziek belangrijk geworden.”

Muziekjournalist

Zie je daar die bomenrij, wijst Lowlands-directeur Eric van Eerdenburg (51). „Alleen de berken zijn blijven staan. De populieren zijn allemaal gekapt door Staatsbosbeheer. Ze werden veel te groot en konden gaan omvallen.” Het door het kappen ontstane venster op de uitgestrekte Flevopolder, naast de grote Grolsch-podiumtent, heeft direct weer een idee opgeleverd. Er staat nu een hoog uitkijkpunt dat uitziet op het niemandsland erachter. Een stiltemoment.

Dat is een typisch staaltje Lowlands-creëren. Inspiratie door landschap. Of door materiaal. Neem de lading bamboepalen die verderop ligt. Eric van Eerdenburg zag het al voor zich: een kathedraalachtig kunstwerk, van zeker 25 meter hoog. Een blikvanger in zijn tijdelijke muziekstadje bij Biddinghuizen, dat dit weekend weer 55.000 mensen onderdak en vermaak biedt. Maar dit bouwplan is afgeblazen. Te risicovol. Lowlands is strikter geworden, zegt Van Eerdenburg, gezien het noodweer op festivals op Pukkelpop en Dicky Woodstock. „Het bleek ongelofelijk lastig uitrekenen wat de windbelasting zou zijn van zo’n ding. Extreme weersomstandigheden lijken steeds vaker voor te komen. Sinds het drama van Pukkelpop vorig jaar denken we nog intensiever na over veiligheid bij noodweer.” Voor het bamboe is nu iets „laags kunstigs” uitgedacht: „een soort reuze mikadospel waar je in kunt zitten.”

Tienduizend kamperende bezoekers zagen in 1993 in de Flevohof bij Dronten in drie dagen vijfendertig bands tijdens het openluchtfestival A Campingflight to Lowlands Paradise. Het eerste echte, alternatieve meerdaagse muziekfestival sinds Kralingen in 1970. De grote namen op de eerste editie: Smashing Pumpkins, Rage Against the Machine, Tool, Iggy Pop en The Breeders. Een jaar later kwamen zestig bands en was er wederom herrie in alle tinten. Een groot gemoedelijk muziekfeest, waar grenzen tussen muziekstijlen en subculturen vervaagden. De herinneringen worden door festivalbezoekers van het eerste uur gekoesterd. Zij waren de early adopters die jaren bleven komen. Ontmoetten er hun liefdes. Hebben fijne anekdotes over oneindige toegiften van muzikale helden. Hebben hun toegangsbandjes van alle edities bewaard als relikwieën van de onbezorgdste weekenden in hun leven.

Dit jaar bestaat Lowlands twintig jaar. De grootste verdienste van het festival is dat de Nederlandse festivalcultuur erdoor is veranderd, stelt Van Eerdenburg, sinds 2000 directeur. Lowlands is geboren in een tijd, begin jaren negentig, toen de grote popfestivals behoorlijk waren afgedwaald van hun oorsprong in de jaren zeventig, zegt hij. „Het aantal festivals dat grote namen op elkaar stapelde, groeide gestaag. Met steeds minder avontuur en meer commercie. Binnen de organisatie Mojo Concerts ging het leven: vinden wij dit nog wel leuk? Nou nee dus. Een tegenhanger als Lowlands bracht iets terug van de hippie-flippiesfeer van toen. We laten nieuwe muziek horen, denken na over de wereld en ons voedsel, en kijken naar cultuur.”

Een week voor het festival staan de podiumtenten, hun posities bepaald met gps-coördinaten, in de grote weilanden, fier in de wind alsof ze nooit zijn weggeweest. Naast de muziek heeft Lowlands ook weer een behoorlijk aandeel aan theatrale gekte die cultuur paart aan goede doelen. Van glasblazen tot een ecologisch paviljoen. Met kleine houtjes zijn de contouren van horeca uitgetekend in de grond. Ruim honderd aggregaten staan opgesteld. Vaste (groene) energie is een lang gekoesterde wens van het festival. Drainage, waterleiding en asfaltpaden houden het terrein tegenwoordig ook onder de slechtste omstandigheden begaanbaar, een verbetering ten opzichte van de modder van vroeger.

Na twintig jaar maakt Lowlands nog steeds het verschil. Popfestivals gebouwd op grote sterren concurreren flink met de andere festivals, omdat er „altijd wel een gek tussen zit die een paar ton meer biedt voor de hoofdact”. En dan is er nog het soort belevingsfestival met de nadruk op de aankleding. „The gathering of the like-minded people”, noemt Van Eerdenburg dat. „Dat zijn wij. En daar bouwen we steeds aan via een soort crowdsourcing: we luisteren wat het publiek wil en doet. We volgen ze op internet en observeren wat er op de podia gebeurt.”

Lowlands was een van de eerste festivals die dance introduceerde op popfestivals. „De nacht is met elektronische muziek belangrijk geworden.” Negen bookers sleutelen aan het programma, met adviseurs voor film, theater, literatuur. Beeldende kunst en klassieke muziek selecteert Van Eerdenburg zelf. Dat voelt als een missie: klassiek kan toegankelijk zijn. „Op Lowlands trekken de orkesten op zondagochtend 7.000 tot 10.000 man. En Rachel Beaujean van Het Nationale Ballet gaf een workshop aan duizenden mensen. Dat zijn kleine overwinninkjes. Als je jonge mensen wilt bereiken, moet je ze niet met pinguïnpakken en sponsorconcerten willen verleiden.”

Lowlands draait nooit nadrukkelijk om een moddervette line-up – al staan dit jaar de Foo Fighters op het programma. De kleine bands zijn net zo belangrijk, onderstreept Van Eerdenburg. „Vorig jaar hadden we een probleem met headliners. Kies je dan voor een grote act die niet bij het festival past? We zeiden toch nee tegen rapper Kanye West en The Offspring werd slotact.”

De afgelopen twee jaar was Lowlands al uitverkocht voordat het programma bekend werd. Een uiterst riante positie terwijl het voor veel festivals kantje boord is. „Het is geen reden om op de lauweren te rusten, want de verwachtingen zijn dan juist hooggespannen. Mensen hebben zo’n groot vertrouwen in Lowlands; ze kopen een kaartje en denken dat het wel goed zal worden. Kritiekloos? Dat kun je vinden – ja je kijkt niet wat je koopt. Maar publiek rekent ook keihard met je af op het moment dat je uit het spoor raakt. Dat houd je een jaar vol, maar niet twee. Dan keert het zich tegen je.”

Dat is Lowlands al eens overkomen na het eerste jubileum van tien jaar, in 2002, toen 60.000 bezoekers kwamen. „Het festival was te groot geworden voor de plek die het innam in de Europese festivalkalender. Het festival Leeds/Reading kocht alles voor onze neus weg. We kregen kritiek – we waren onze touch kwijt. Ze missen de belangrijke ontwikkelingen, klonk het. Op de elfde editie, in 2003, sodemieterde het in elkaar, met 48.000 bezoekers.”

Voor de editie in 2004 greep Van Eerdenburg in. Een cruciale periode. Lowlands werd kleiner, 55.000 bezoekers maximaal, en het festival, gevolgd door het Vlaamse Pukkelpop, verschoof naar het weekend vóór Leeds/Reading. Daardoor ontstond er voor artiesten een sterke tourroute van grote festivals, dicht bij elkaar, in twee weekends. „Een tournee op een paar tanks benzine. Het principe van de meubelboulevard.”

Dit is zijn twaalfde editie als leidinggevende. Bijzondere jubileumgevoelens heeft hij niet. „Als je twintig jaar getrouwd bent, snap ik dat je daar wat aandacht aan geeft”, maar élke editie is voor hem bijzonder. Al heeft hij even met de Hema laten bellen of er 55.000 tompouces konden komen. Om er toch weer van af te zien. „Dat wordt toch gewoon gooi-en-smijtwerk joh.”

Lowlands begint vandaag en duurt tot en met zondag. Zie lowlands.nl