Is Poetin bang voor een punkband? - vier vragen over rechtszaak Pussy Riot

Het ‘concert’ dat de Pussy Riots in februari gaven in de Christus Verlosserskathedraal in Moskou. Foto AP / Sergey Ponomarev

De rechter in Moskou doet vanmiddag uitspraak in de zaak tegen de leden van de punkband Pussy Riot. Waarom staan de vrouwelijke rockers voor de rechter en wat heeft Poetin met de hele kwestie van doen?

Onze buitenlandredacteur Chris Hensen schreef gisteren in NRC Handelsblad het vonnis tegen Pussy Riot “een belangrijke indicatie” zal zijn zijn voor “waar het heengaat met de democratie in Rusland”, waar Poetin in maart voor de derde keer is aangetreden als president. Vier vragen over het proces tegen Pussy Riot.

Wat is Pussy Riot ook weer en waarom staan ze voor de rechter?
Pussy Riot is een Russische punkband die bestaat uit vier vrouwelijke leden die niet vies zijn van het tarten van het gezag. De dames gaven op 21 februari een ‘spontaan’ concert in de Christus Verlosserskathedraal in Moskou om te protesteren tegen de hechte band tussen de Russisch Orthodoxe kerk en het autoritaire regime in hun land. Ze riepen de maagd Maria op Poetin te verdrijven, scholden op de FSB en op seksistische mannen.

De Russische autoriteiten en de machtige kerk konden bepaald niet om de actie lachen. De aanklagers eisten vorige week drie jaar celstraf tegen de leden van Pussy Riot. De vrouwen hebben volgens de Russische justitie de gevoelens van gelovigen ernstig gekwetst. Omdat de gevangen Pussy Riot moeders van kleine kinderen zijn, hebben de aanklagers niet de zeven jaar cel geëist die de vrouwen maximaal hadden kunnen krijgen.

http://www.youtube.com/watch?v=VtYw-d1CSxQ&feature=player_embedded

Waarom krijgt de zaak tegen Pussy Riot zoveel aandacht?
Het proces tegen Pussy Riot heeft internationaal veel aandacht gekregen omdat de vervolging van de band volgens sommigen is ingegeven door Poetin. Vorige maand verlengde de rechter het voorarrest van Pussy Riot al tot “ergens in volgend jaar”. Vooral die maatregel toonde aan hoe zeer Poetin het meent met het aanpakken van de protestbeweging die sinds december is opgestaan en hem steeds meer kopzorgen bezorgt, schreef onze buitenlandredacteur Chris Hensen onlangs in NRC Handelsblad:

“Pussy Riot is, mede door hun vervolging, uitgegroeid tot een van dé gezichten van de beweging. De beweging vormt de belangrijkste bedreiging voor Poetins huidige machtsbasis. Achteraf gezien vormt hun arrestatie de ommekeer in Poetins tolerantie van de protestbeweging, Ruslands nieuwe kwaad volgens Poetin. Gedurende twee maanden na de parlementsverkiezingen liet Poetin de beweging in feite haar gang gaan. Maar daarna bleek hij er genoeg van te hebben. Poetins partij lanceerde een wet die het de facto onmogelijk maakt te protesteren. Kort daarop volgde een wet die ngo’s die geld uit het buitenland krijgen als ‘buitenlandse agenten’ bestempelt, spionnen in de Russische context. De arrestatie van de leden van Pussy Riot was de openingszet.”

Gaan leden Pussy Riot de cel in en wat zou dat betekenen?
Volgens Hensen is het vonnis dus een belangrijke indicatie voor waar het heengaat met de democratie in Rusland. In een analyse in NRC Handelsblad gisteren legt hij uit hoe het vonnis van vanmiddag geïnterpreteerd kan worden:

“Krijgen de vrouwen lange celstraffen opgelegd, zoals de openbaar aanklager heeft geëist, dan wordt dat gezien als een nieuw bewijs dat Poetin bezig is de repressie scherp op te voeren. Een nieuw signaal dat het hem menens is de protestbeweging die sinds december tegen hem is opgestaan te breken. Vrijspraak zal reden voor opluchting zijn, zij het kortstondig. Want hoe lang tot Poetins volgende repressieve maatregel?”

Het opsluiten van Pussy Riot zou passen in een reeks aan repressieve maatregelen, zo schrijft Hensen:

“Sinds zijn aantreden heeft Poetin maatregel op maatregel gestapeld die volgens hem allemaal horen bij een moderne, democratische rechtstaat. Maar volgens zijn tegenstanders juist (slecht) vermomde maatregelen om het verzet van zijn tegenstanders te breken. Zijn partij, Verenigd Rusland, jaste afgelopen juni een wet door het parlement die torenhoge boetes oplegt aan betogers die regels overtreden. Ondertussen komt de rechtszaak op gang tegen anticorruptieactivist Aleksej Navalny, de man die alom wordt gezien als een nagel aan de doodskist van Poetin.”

Een van de leden van Pussy Riot, Nadezhda Tolokonnikova, begin augustus bij de rechtbank in Moskou. Foto Reuters / Nadezhda TolokonnikovaEen van de leden van Pussy Riot, Nadezhda Tolokonnikova, begin augustus bij de rechtbank in Moskou. Foto Reuters / Nadezhda Tolokonnikova

En wat vindt Poetin zelf precies van de hele zaak?
Wat Poetin beweegt, is volgens Hensen lastig te doorgronden. In het geval van Pussy Riot zou de kerk een belangrijke rol hebben gespeeld. De Kerkleider patriarch Kirill, heeft zich hardgemaakt voor vervolging van de drie. Bekend is dat hij nauwe banden heeft met Poetin.

Op televisie heeft Poetin de actie van Pussy Riot eerder scherp veroordeeld. Tijdens een bezoek in Londen zei hij onlangs echter dat de Pussy Riots niet te streng moeten worden gestraft. Wel zei hij dat de band “niets goeds” heeft gedaan. Na het bekend worden van het vonnis vanmiddag zullen we weten hoe serieus Poetin Pussy Riot neemt.