Euthanasie is nationale zaak

Niet de rechter maar het parlement moet beslissen over de vraag of hulp bij zelfdoding in het Verenigd Koninkrijk is toegestaan. Dat is de kern van de beslissing die de hoogste Britse rechter gisteren nam, op een verzoek om actieve hulp bij zelfdoding toe te staan.

Het besluit heeft bij delen van de Britse samenleving veel emoties losgemaakt. Maar het is op zichzelf juist. Rechters mogen de wet interpreteren, maar niet veranderen. Ook het Europese verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) bevat geen direct afdwingbaar recht op actieve hulp bij euthanasie. Die beslissing is in essentie politiek en valt binnen de marge van de beoordelingsvrijheid van de lidstaten. De meeste lidstaten kennen nu een algeheel verbod op vrijwillige euthanasie. Volgens vaste rechtspraak is dat niet in strijd met artikel 8 van het EVRM, het recht op de eerbieding van het privéleven.

Hoe dramatisch de Britse zaak ook is, het is goed dat ook het Europese hof hier terughoudend is. Dergelijke beslissingen over het eventuele recht op doodgaan dienen zo dicht mogelijk bij de burger te worden genomen. Dat is nog altijd het nationale niveau. Binnen Europa bestaan er grote, cultureel en historisch bepaalde, verschillen over ethische kwesties. Europese harmonisatie zou tot (verdere) onderlinge vervreemding leiden.

Ook elders tonen rechters respect voor de politiek. De Canadese hoogste rechter bood in juni in een euthanasiezaak het parlement nadrukkelijk ruimte, hoewel de beslissing in ‘Carter versus Canada’ uitviel in het voordeel van de patiënt die wilde sterven. Het absolute verbod op hulp bij zelfdoding was volgens Madame Justice Lynn Smith in strijd met de Canadese grondwet, zo legde zij in een beslissing van 395 bladzijden uit. Zij gaf daarop het parlement een jaar om een regeling te bedenken die de ongeneeslijke patiënt dat recht wel geeft. Met voldoende waarborgen tegen misbruik en tegen ongeoorloofde druk aan het sterfbed.

Mogelijk heeft het Canadese arrest binnen het Angelsaksische rechtsstelsel invloed. De Britse rechter leest mee. Zo hoort het.

Wettelijke verruiming van euthanasie hoeft ook niet tot problemen te leiden. Deze maand bleek uit onderzoek dat het aantal gevallen van actieve levensbeëindiging in Nederland sinds 2002 ongeveer gelijk is gebleven. De vrees voor een toename, die ook in andere Europese landen steeds wordt uitgesproken, is hier dus niet bewaarheid. Een goede wet kan de (nu verborgen) praktijk zichtbaar maken. Dat is winst.