Eén voet op de stoep, en Assange wordt opgepakt

De Britten hebben er belang bij niet binnen te stormen bij de Ecuadoraanse ambassade om Assange te pakken „Dan zijn alle Britse ambassades voortaan ook vogelvrij.”

De ambassade van Ecuador waar Wikileaks-oprechter Julian Assange zijn toevlucht toe heeft gezocht. Foto AP

Het diplomatieke asiel verandert weinig aan Assanges situatie: hij kan de Ecuadoraanse ambassade in Londen niet verlaten. Zodra hij dat doet, zullen de Britten hem arresteren. De Britse minister van Buitenlandse Zaken William Hague zei gisteren dat de Australiër geen vrijgeleide zal krijgen.

Hoe komt hij dan van de ambassade in de Londense wijk Kensington in de Ecuadoraanse hoofdstad Quito? Zonder een stap op Brits grondgebied te zetten?

Grappend wordt her en der gesuggereerd dat Assange met de diplomatieke post mee kan. Die ‘post’ kan uit van alles bestaan, dus ook een krat of container, en valt onder dezelfde Weense Conventies uit 1961 die gelden voor de diplomatieke immuniteit van een ambassade.

Hoogleraar Internationaal recht Robert Cryer van de Birmingham Law School vertelt dat al eens eerder is geprobeerd om zo iemand te vervoeren, al was het niet vrijwillige. De Nigeriaan Umaru Dikko werd in 1984 ontvoerd en verdoofd in een poging hem van Londen naar Nigeria te krijgen. Maar de douane was getipt: „Het probleem is dat de post alleen goederen mag bevatten die voor officieel gebruik zijn bedoeld en voor correspondentie”. De douane kan de post openen – maar niet doorzoeken – als ze het tegendeel vermoedt.

Voor diplomatieke auto’s geldt dezelfde regel. „Ze kunnen worden gestopt als ze onverantwoord rijden, maar niet worden doorzocht en de politie mag niets meenemen”, vertelt Cryer.

Blijft de vraag hoe Assange van de ambassade, die in een appartementencomplex zit, in de auto komt, en van de auto naar een vliegtuig. „Zodra hij één voet op de stoep zet, zal hij worden opgepakt.”

Assange kan ook geen immuniteit krijgen door hem diplomaat te maken. „Die krijg je van het Britse ministerie van Buitenlandse Zaken, en dat heeft al laten merken dat Assange een persona non grata is.”

Een diplomatiek paspoort „maakt geen verschil”, zegt de hoogleraar. „Generaal Pinochet reisde met zo’n paspoort en werd ook in Londen gearresteerd.”

Dat was in 1998, toen een Spaanse rechter om uitlevering van de Chileense oud-generaal vroeg, die werd verdacht van marteling. Na 503 dagen huisarrest bepaalde een Britse rechter dat Pinochet te ziek was om terecht te staan en keerde hij naar Chili terug.

Kunnen de Britten de Ecuadoraanse ambassade dan binnenvallen? Na de belegering van de Libische ambassade in Londen in 1984, nadat een politieagente vanuit de ambassade was neergeschoten, werd er een wet aangenomen waarin staat dat de Britse minister van Buitenlandse Zaken naar de rechter kan gaan om te vragen de diplomatieke status van een ambassade op te heffen.

„Maar hij zou moeten aantonen dat internationaal recht is geschonden en dat Ecuador in strijd met de Weense Conventies iemand verschuilt”, zegt Cryer. „Dat is moeilijk om aan te tonen.”

Naar binnenstormen „schept een gevaarlijk precedent”. „Dat betekent immers dat alle Britse ambassades, en niet alleen die, vanaf dat moment vogelvrij zijn.” Cryer: „Zolang het Verenigd Koninkrijk en Ecuador het niet met elkaar eens worden, zit er niets anders voor Assange op om te blijven zitten waar hij zit.”