Dodental politiegeweld staking Zuid-Afrikaanse mijnwerkers naar dertig

Lichamen van mijnwerkers liggen roerloos op de grond nadat de politie het vuur op hen heeft geopend bij de aanhoudende stakingen bij een mijn in Rustenburg. Foto AP

De Zuid-Afrikaanse politie heeft gisteren niet zeker tien, ruim dertig stakende mijnwerkers bij een mijn van Lonmin PLC doodgeschoten. Dat heeft het Zuid-Afrikaanse ministerie van politie vanochtend bekendgemaakt. Sinds de val van het apartheidsbewind was dergelijk politiegeweld Zuid-Afrika bespaard gebleven.

De politie opende gistermiddag het vuur op een menigte stakende kompels bij de mijn in Marikana, even ten noordwesten van Johannesburg. Aanvankelijk leek de politie er in te slagen de gemoederen bij de mijn tot bedaren te brengen. Op last van de politie ruimden enkele van de met kapmessen, knuppels en ander wapentuig bewapende mijnwerkers het veld. Maar de overgebleven kompels hieven strijdliederen aan en trokken in optocht naar de sloppenwijk vlakbij de mijn.

Schietpartij doet denken aan ‘veldslagen’ uit tijd apartheid

De menigte schrok niet terug voor het waterkanon, de schokgranaten en het traangas dat de politie achtereenvolgens inzette. Plotseling viel een groep mijnwerkers aan op een politielinie. De agenten openden onmiddellijk het vuur met pistolen en machinegeweren, met ruim dertig doden tot gevolg. Nog eens 86 mensen zijn gewond geraakt.

De schietpartij deed denken aan de veldslagen die blanke agenten tijdens het apartheidsbewind uitvochten met zwarte mijnwerkers. Maar nu stonden zwarte agenten tegenover zwarte arbeiders. President Jacob Zuma toonde zich “geschokt en ontdaan door dit zinloze geweld”.

De politie gaf vanochtend een verklaring uit waarin stond dat de agenten uit zelfverdediging hadden gehandeld. Ze werden aangevallen door een groep mijnwerkers die verschillende wapens gebruikten, waaronder vuurwapens, en werden gedwongen geweld te gebruiken, zo werd gezegd. Volgens het ministerie van politie schoten de mijnwerkers ook.

Twitter avatar petervermaas Peter Vermaas Zuma terug naar Zuid-Afrika. Andere SADC-leiders moeten in Maputo de crises in Madagascar en Zimbabwe maar oplossen, hij is thuis nodig.

Oorsprong onlusten conflict rivaliserende vakbonden

De onlusten bij de mijn begonnen vrijdag toen kompels het werk neerlegden om hun eis om hoger loon kracht bij te zetten. Inmiddels is de kwestie uitgelopen op een conflict tussen twee rivaliserende vakbonden van mijnwerkers. Zondag vielen de eerste doden.

De achterliggende reden voor de onrust bij de Marikana-mijn van het Britse bedrijf Lonmin is een conflict tussen twee vakbonden, zo zei onze correspondent Peter Vermaas gisteren:

“De komst van een nieuwe vakbond heeft ervoor gezorgd dat de participatiegraad van de machtige traditionele vakbond National Union of Mineworkers (NUM) – de grootste van Zuid-Afrika – bij sommige mijnen onder de 50 procent is gedaald. Daardoor is de NUM niet langer de officiële gesprekspartner bij de onderhandelingen over lonen en arbeidsomstandigheden. De nieuwe vakbond Association of Mineworkers and Construction Union (AMCU) probeert in dat gat te springen. Zowel NUM als AMCU is er daarom leden aan het werven en dat heeft spanningen veroorzaakt.”