Assange moet zich als aanrander verantwoorden

Eind november 2010 was de Australische hacker Julian Assange, de drijvende kracht achter WikiLeaks, in internetkringen een held. WikiLeaks was toen net begonnen met het publiceren van de circa 250.000 Amerikaanse diplomatieke ‘telegrammen’ die de organisatie eerder in handen had gekregen, mogelijk via de Amerikaanse militair Bradley Manning. Begin december stond dezelfde Julian Assange te boek als mogelijke verkrachter. Hij zou zich aan twee Zweedse vrouwen hebben vergrepen. Zweden, waar hij zijn toevlucht had gezocht maar uiteindelijk geen verblijfsvergunning kreeg, eist sindsdien zijn uitlevering van Groot-Brittannië waar Assange intussen was neergestreken.

Assange wil daaraan ontkomen, omdat hij vreest dat Zweden hem vervolgens uitlevert aan de VS, waar hem een draconische behandeling en straf kunnen wachten. Manning zit daar nu twee jaar vast onder een regime dat pas recent wat is verlicht. Vandaar zijn vlucht half juni naar de Ecuadoriaanse ambassade in Londen.

De linkse president Rafael Correa heeft zijn verzoek om politiek asiel gisteren gehonoreerd. Escalatie is het gevolg: achter de schermen en op straat. Ecuador beschuldigt de Britse regering de ambassade te willen „bestormen”, alsof Ecuador een „kolonie” is. Londen ontkent niet dat het de immuniteit van de post kan opheffen. Ook nu Ecuador besluit Assange politiek asiel te verlenen, moet de Britse justitie de ambassade in Londen kunnen betreden, aldus het Britse ministerie van Buitenlandse Zaken gisteren.

De Britse regering heeft gelijk. Het is een wijdverbreid misverstand dat ambassades extraterritoriaal grondgebied zijn. Dat neemt niet weg dat terughoudendheid gewenst is. De immuniteit die een diplomatieke post geniet, heeft tot doel om het diplomatieke verkeer te reguleren en, ook als de bilaterale spanningen toenemen, niet nodeloos te politiseren.

De consequentie is dat burgers er gebruik van maken. Het gebeurt niet vaak dat de ambassades van anti-Amerikaanse landen als Ecuador een toevluchtsoord zijn. Het omgekeerde komt vaker voor. Denk aan de blinde, Chinese dissident Chen Guangcheng die in april de Amerikaanse ambassade te Peking in vluchtte. Maar dat verandert niets aan de zaak.

De beste uitkomst zou zijn dat de zaak van Assange als verdachte aanrander in Zweden wordt behandeld, maar dat hij niet wordt uitgeleverd aan de VS wegens staatsgevaarlijke activiteiten, waarop de straf disproportioneel zwaar is. Dat is alleen denkbaar als alle betrokken landen, zoals Groot-Brittannië en Zweden, zich daarvoor diplomatiek inzetten.