Ambassade dreigt zelfgekozen gevangenis voor Assange te worden

Ecuador verleent WikiLeaks-oprichter Julian Assange asiel. Maar Londen is niet van plan hem te laten gaan. De diplomatieke strijd breidt zich uit naar andere landen.

Het Verenigd Koninkrijk en Ecuador zijn sinds gisteren in een diplomatieke patstelling beland. En die kan niet doorbroken worden zonder dat één van beide regeringen toegeeft.

Inzet is het diplomatieke asiel dat Ecuador gisteren aanbood aan Julian Assange, oprichter van de klokkenluiderswebsite WikiLeaks. Maar de Britten zijn vastbesloten hem aan Zweden uit te leveren en weigeren hem een vrijgeleide te geven. Aan zijn situatie is dus weinig veranderd; hij zit in de ambassade in Londen tot er een oplossing is gevonden.

Dat kan lang duren. De Britse minister van Buitenlandse Zaken William Hague had het gisteren al over een impasse die „een aanzienlijke tijd” zal vergen. Zijn Ecuadoraanse collega Ricardo Patiño suggereerde een gang naar het Internationaal Gerechtshof in Den Haag.

Aan de basis ligt de vraag waar de zaak-Assange nu eigenlijk om draait. Volgens de Australiër zelf is zijn uitlevering aan Zweden voor ondervraging over twee vermeende verkrachtingen onderdeel van een complot om hem uiteindelijk in de VS terecht te laten staan wegens het publiceren van staatsgeheimen op WikiLeaks.

En Quito is het met hem eens. Volgens Patiño is er sprake van een „reële kans op politieke vervolging” en uitlevering aan de VS. Daar wacht Assange geen eerlijk proces: „Het is niet ondenkbaar dat hij wreed zal worden behandeld, veroordeeld zal worden tot een levenslange gevangenisstraf of zelfs de doodstraf.” Zweden noch het VK wilde garanderen dat Assange niet aan de VS zou worden overgedragen.

Maar volgens de Britten – en de Zweden – draait het daar niet om. „Het is belangrijk om te begrijpen dat dit niet om Assanges activiteiten voor WikiLeaks of de houding van de VS gaat”, herhaalde minister Hague gisteren. „Hij wordt door Zweden gezocht om antwoord te geven op beschuldigingen van ernstige seksuele misdrijven.”

Zweden heeft de Ecuadoraanse ambassadeur op het matje geroepen. Stockholm noemt de beslissing Assange asiel te verlenen „onacceptabel”. Op Twitter schreef minister van Buitenlandse Zaken Carl Bildt: „Ons juridisch en grondwettelijk systeem garandeert ieders rechten. We verwerpen alle beschuldigingen van het tegendeel.”

Hoe nu verder? De Britse minister Hague liet gisteren duidelijk merken dat de Britten niet zullen inbinden: „Assange heeft gebruikgemaakt van alle juridische mogelijkheden tot beroep, en wij hebben een bindende verplichting hem aan Zweden uit te leveren. Wij zullen die nakomen.”

De Britten willen voorkomen dat een precedent wordt geschapen waardoor verdachten om juridische vervolging te omzeilen hun toevlucht zoeken tot ambassades. Dat betekent dat hij naar de rechter zal stappen om de diplomatieke status van de ambassade op te heffen.

Sinds 1987 bestaat die mogelijkheid in het VK, maar Hague moet dan wel aantonen dat Ecuador met het herbergen van Assange de Weense Conventies voor diplomatiek verkeer schendt.

De Ecuadoraanse regering vindt dat een dreigement. Maar: „niemand kan ons bang maken”, twitterde president Rafael Correa gisteren. Hij is zich ervan bewust dat hij met het diplomatieke asiel voor Assange de Britten en de Zweden (en de VS) tegen zich in het harnas heeft gejaagd.

De diplomatieke schermutselingen breiden zich ook uit naar andere landen. De Organisatie van Amerikaanse Staten komt dit weekeinde in spoedvergadering bijeen.

Australië houdt zich afzijdig. Volgens de Australische minister van Buitenlandse Zaken Bob Carr is het een zaak voor de Britten en de Ecuadoranen. „We zullen in contact blijven met de ambassade om hem consulaire hulp te bieden, net zoals we steeds hebben gedaan.”

Assange is van plan zondag op de stoep van de ambassade een verklaring af te leggen. Buiten het feit dat hij dan kan worden gearresteerd, schuilt er nog een ander gevaar. Ecuador heeft heel duidelijk gemaakt dat hij in ruil voor asiel geen politieke verklaringen mag geven.