Souvenir culinair

De designfles van glashuis Egizia (links) en een gewone erlenmeyer met bonen (rechts).

Heb je bonen maar geen pan, wat dan? Drink een fles leeg en kook er de bonen in. Italianen in Toscane koken bonen in een wijnfles. Niet meer uit noodzaak, maar dat moet het ooit welhaast geweest zijn: niets anders in huis om bonen in te koken.

Het gerecht heet Fagioli al Fiasco. Fiasco is een bijnaam voor een Chiantifles. Het verhaal is vele malen op het internet te vinden, telkens hetzelfde. Of het waar is, valt op de computer niet te achterhalen. Een beroemde clown in Florence goochelde met gebruiksvoorwerpen. Op een dag nam hij een wijnfles voor een truc, maar die mislukte. Woedend smeet hij de fles kapot. Toen is zijn publiek, en later iedereen, de fles fiasco gaan noemen.

In Italiaanse keukens stonden vroeger, en staan nog steeds hier en daar, oventjes van steen. Eerst wordt er houtvuur in gestookt. Als de stenen heet zijn, wordt in de oven iets gebakken. De hitte blijft lang in de stenen hangen. Genoeg nog voor bonen. Flessen met geweekte bonen, werden met water, wat olie, knoflook en zout in de warme oven gezet en na een uur of drie waren de bonen gaar. Slow Cooking, ver voordat het zo ging heten.

Voor toeristen zijn er nu handgeblazen, handgedesignde flessen van het glashuis Egizia. Op de flessen staat het recept voor Fagioli al Fiasco. Het is er in woord en beeld op gedrukt en dat ook weer met de hand.

De fles moet een paar uur op een zo klein mogelijk gasvlammetje en liefst nog met een sudderplaatje tussen vlam en glas. Op de fles past een kurk met een gaatje in het midden. Het gaat uitstekend, sloom koken. Heerlijke bonen.

Maar.

Het bescheiden stickertje van de fabrikant waarop staat dat het eigen design is, kan hij beter achterwege laten. Honderdvijftig jaar geleden bedacht de Duitse chemicus Erlenmeyer een kegelvormige fles waaruit bij proeven in zijn laboratorium minder vocht zou verdampen. De fles werd beroemder dan de maker. De erlenmeyer. Bijzonder: Emil Erlenmeyer was student bij een chemicus die ook al niet zo wereldberoemd werd als wat hij bedacht heeft: het bouillonblokje (Justus von Liebig, die ook kunstmest verzon).

Italianen in het glasdesign verkopen bedrukte erlenmeyers aan toeristen. Voor ongeveer 40 euro per stuk. In een Nederlandse winkel voor laboratoriumglas heb je erlemeyers voor een paar euro.

En zie op het internet getuigenissen van Engelstalige Fagioli-kokers al Fiasco. Er zijn erbij die inzien dat het niet in een wijnfles hoeft en hardop durven zeggen dat het net zo goed gaat in een Engelse jampot. Melkflessen zijn er ook geschikt voor. En ik heb nieuws voor Toscane. Het kan ook slow in een hedendaags pannetje met deksel erop. Net zo lekker, de Fagioli.